Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«Թ» որոնման արդյունք՝ 9186 բառահոդված · Էջ 60 / 919
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻՄԱՅ (եղամա) «թելուկազգի մի խոտաբույս՝ Atriplex haliman L.»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. άλιμα
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻՁ ««աղջիկ» (աղիճ «պոռնիկ»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *pōu- «փոքր» (անմիջական նախաձեւ՝ *pəliīā (+ջ՞)) *-l- ածանցով
*-l- ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղջիկ, աղջկին, աղջկորդի, աղջկամարդ, աղջկական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πόλος «մտրուկ, քուռակ. աղջիկ»
գոթ. fula
հ. խլ. foli «մտրուկ, քուռակ»
հայ. ուլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻՏԱՅ (-ի, -ից) «ղոշաբ, ռուպ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. ‘aqīda
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻՒՍ (-ոյ) «աղյուս»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *lēu- «քար» (անմիջական նախաձեւ՝ *lēu-k-)
Անհավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 1, 130) բառի փոքրասիական ծագման մասին՝ ըստ Հեսիքիոսի ավանդած άλιφ «ժայռ» բառի, որի սկզբնաձեւն է αιγιลิφ (Chantraine DELG 1, 62): Քիչ հավանական է նաեւ ենթադրել բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *lēu- «քար» արմատից (*lēu-k-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղիւսագործ, աղիւսաթի, աղիւսեայ, աղիւսակ
Նոր՝
աղիւսակերտ, աղիւսապատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130; Chantraine DELG 62
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻՓ (աղի-) «թույլ, տկար, խախուտ, խարխուլ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *alp- «փոքր, թույլ (՞)» հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ)
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ): Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 131) նմանությունը համարում է պատահական՝ առանց նկատի առնելու ուշ ձայնավորման հնարավորությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաղիփաղիփ, աղիփուն, ղաղիփումն, աղիփուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. álpa, alpaka- «փոքր, քիչ, սակավ»
լիտվ. alpùs «թույլ»
լիտվ. alpti «ուշաթափվել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 131
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂԻՓԱՏՈՍ (ալիփատոս) «հոգաբարձու» (բբ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἀλίπητος
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՀԱԿ «հարկատեսակ՝ գոմահարկ, փարախահարկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. agəl
Աղբյուր՝ թրք. hak
Աղբյուր՝ արաբ. haqq
կամ հայ. հա(ր)կ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 131; Ս. Ավագյան, ՎԱԲ 25
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
Ա(Ղ)Խ (-ի, -ից) (ԱԽ) «փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. ‘ahl (Անհավանական է) «ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
Աղբյուր՝ արաբ. yalaq (Անհավանական է) «փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել, աղխամադխ, աղխազուր, ալխազուր, ա(ղ)խստրոյզ, աղխատրուզել, բազմաղխադխ, աղխաղխակոյտ, ճարտարաղխ, ախանտեալ, ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃ I «աղտ, կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ldi- կամ *ld-s-)
աղտ բառի տարբերակը՝ *ldi- կամ *ld-s-՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճոթիւն, աղճայեղծ, աղծապղծութիւն, աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. oltar «կեղտի կտոր»
հ. խլ. ylda «նեխահոտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃ II «աղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «աղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *saldio-) *-d- աճականով
*-d- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. salt «աղ»
հայ աղտ
Մատենագիտություն
H. AG 414; Աճ. ՀԱԲ 132