Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«n-» որոնման արդյունք՝ 182 բառահոդված · Էջ 6 / 19
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒԽ II «ձագահանում, թուխս, թխսում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teuk- «սաղմ, սերունդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tukh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. tuc, tokam «սերունդ, զավակներ»
ավ. taoxman- «սերմ, սերունդ, տոհմ»
հայ. տոհմ (< իրան.)
Էջ 283, սյունակ 1 Էջ 283
Ի (յ-) (նախդիր ներգոյականի, նախդրավոր հայցականի եւ բացառականի) «մեջ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *en- «մեջ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. εν
լատ. in
հ. իռլ. in-
գոթ. in
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 235-236; Pok. IEW 311
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԱՆԱԼ «իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի, իմանող, անիմանալի, դժուարիմանալի, իմաստ, իմաստակ, իմաստապէս, իմաստասէր, իմաստասիրել, իմաստասիրութիւն, իմաստաւոր, իմաստութիւն, իմաստուն, անիմաստ, իմաց, իմացումն, իմացութիւն, իմացուած, իմացողութիւն, դժուարիմաց, անիմաց, խորհրիմաց, յառաջիմաց, լաւիմաց, իմայ, անիմայ, երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. emō «գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ. em «վերցնել, ընդունել»
լիտվ. imti «վերցնել»
հ. սլ. imēti «վերցնել, ունենալ» (ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165; MSL 280
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆ (-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան) «ինը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun- (անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-) ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ, իններորդ, իննետասան, իննուտասան, իննեքեան, իննհարիւր
Նոր՝
իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. náva
ավ. nava
հուն. εννέα
գոթ. niun «9»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆՍՈՒՆ (-ի, -ից) «իննսուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun-k'ontə
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննսնամեայ, իննսնամեան, իննսնեմեան, ըննսունամեայ, իննսներորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ενενήκοντα (εννηκοντα)
լատ. nona ginta
ռուս. девяносто
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 244
Էջ 297, սյունակ 1 Էջ 297
ԼԻՆԻԼ «լինել, առաջանալ, բնակվել, գտնվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'lei- «հենել, հակել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *klei-n-)
Հնարավոր է կապը եղանիլ եւ ե-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լինելուց, լինելութիւն, լինումն, քաջալեր, քաջալերել, քաջալերից, քաջալերութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κλινω «թեք(վ)ել, խոնարհ(վ)ել, հենել, իջնել, ապրել, բնակվել»
լատ. clinō «թեքել, հենել»
հ. վ. գ. hlinēn «հենել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 601; Աճ. ՀԱԲ 284-285
Տե՛ս նաեւ
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼԿՆԻԼ «լրբանալ, լկտիանալ, լափրշանալ, համարձակվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *lēgn- «թույլ, հոգնած լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lēg-, *(lēg-))
հ.-ե. արմատ՝ *lēg-on- «կախված բան, թույլ, մեղկ, թուլակամ, այլեւ վավաշոտ, ցանկասեր»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լկնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λαγνος «վավաշոտ, ցանկասեր, լիրբ, անառակ»
հուն. λαγνεύω «լրբութիւն անել, անառակութիւն անել»
մ. նիդերլ. lak «թույլ, արձակ, վավաշոտ, ցանկասեր, լիրբ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 149
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՆԴԵԼ «խնոցահարել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *li-n-dh- «լպրծուն, սահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lei-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լնդած, լնտուք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. fra-slindan «կլանել» (իմա՛ «սահեցնել»)
գ. schlendern «դես ու դեն ման գալ, թափառել»
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՄՆ (լուսունի) «աչքի բիծ, ակնաբիծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leuk- «լուսավորել, լուսավոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *luk'on-)
որից նաեւ՝ լոյս, լուսին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լնագույն, լսնաձեւ, լսնանալ, լսնիլ, հաւալուսն
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԳԱՐ (խանկար) ««կռիւ, իրարանցում. խանգարուած, փչացած» (թրք. «մթագնած». «խակ». «ապաքինուած»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «սեղմել, կծմթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khn-k-, *khn-g)
արմատի հետ (*khn-k-, *khn-g > խանգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանգարել, խանգարիչ, խանգարումն, դիւախանգարիլ, անխանգար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hnekkja «հետ քշել, արգելակել»