Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՎ
(կողոփ, կողոբ), -ոյ
«կողով, խմորագնդիկ, գնդիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *golob(h)-)
ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից
բնիկ հնդեւրոպական՝ *golob(h)- *gelb(h)-, *glb(h)- «սեղմել» ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 623) բխեցնում է «ասորական անծանօթ մի բարբառից»՝ բերելով եբր. kəluw «պտղակողով», ասոր. kullāšā, արաբ. gilf «կողով» զուգահեռները։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
globus
«գունդ, խումբ, հրոսախումբ»
հ. վ. գ.
klāftra
ն. գ.
klafter
«տարածուած ձեռքերի ընդգրկման չափ, սաժեն»
շվեյց.
chlupfel
«խուրձ»
լիտվ.
glėbti
«գրկել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 623
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐԿՈՏ
«կորկոտ, թեփահանված եւ ծեծված ցորեն կամ գարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gred-
«քերել, քերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gogrod-)
որ ներկայացվում է միայն ալբաներենով եւ գերմանականով (ալբանա-գերմանական զուգաբանություն)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650-651) նույնպիսի *grod- արմատ ենթադրում է *ghreu- «շփել, տրորել» արմատի *-d-ով աճած ձեւերի հիման վրա` ենթադրելով *gh-ի դիմաց *g- (բայց այս դեպքում դուրս են ընկնում գերմանական զուգահեռները եւ առանց *-d ածականի ձեւերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորկոտապուր,
գարեկորկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gerrusε
«քերոց»
հ. շվեդ.
kratta
«քերել, ճանկռել»
գ.
krutzen
«քերել, քերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 650-651
Էջ 430, սյունակ 1
ԿՈՓ
III
(կոփ-)
«տաշում, խփում, ծեծում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)-
«սուր գործիքով կտրել, ճեղքել»
որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել,
կոփած,
կոփածոյ,
կոփիչ,
կոփիւն,
կոփոն,
քար(ա)կոփ,
փայտակոփ,
դրամակոփ,
թակակոփ,
կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
kep
«կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ.
kapóti
«կտրել, ծեծել»
հ. սլ.
kopati
ռուս.
копать
«փորել»
Էջ 430, սյունակ 1
ԿՌԱՊԱԼ(ԱՅ)
(կրապուլա)
«հաղարջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թուրքերեն
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Էջ 435, սյունակ 1
ԿՐԿՋԱԼ
«կղկղալ, ձայն արձակել (կաքավի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«բնաձայնական արմատ»
Բնաձայն կազմություն, որի հիմքերը թերեւս հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրկջաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կռունկ
լիտվ.
girgždėti
«ճռնչալ»
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՄԱՅԶ
(հումայտ)
«թրթնջուկ, գառնադմակիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. humaid
գ-ով ձեւը՝ պարսկերենի կամ թուրքերենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԽ
(-ու, -ոյ, -մէ)
«ձախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել»
արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն,
ձախել,
ձախլիկ,
ձախանալ,
ձախող,
ձախողանք,
ձախողիլ,
ձախորդ
Էջ 505, սյունակ 1
ՄԱՅԵԼ
«մայել, բառաչել (ոչխարի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«բնաձայնական արմատ»
Բնաձայնական կազմություն, որի հիմքերը, թերեւս, հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական շրջանը։ Քանի որ հնից չի ավանդվել, Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 245) հայ. եւ հ. հնդկ. բառերի նմանությունը համարում է պատահական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մայյիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māyú-
«մայուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 245
Էջ 523, սյունակ 1
ՄԵՏԱՂ
I
(-ի-ա)
«հանք, հանքահոր, աքսոր, տարագրություն (հանքերի մեջ), օթեւան, մետաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μέταλλον
Բաղադրութիւններ (նոր)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մետաղակերպ,
մետաղագործութիւն,
մետաղագործարան,
մետաղյա
Մատենագիտություն
H. AG 365;
Աճ. ՀԱԲ 306
Էջ 530, սյունակ 1
ՄՂԿԵԼ
«քերել, հղկել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
«մանրել, ջարդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mēl-g-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mēl-g-` *mel- «մանրել, ջարդել» արմատից, որտեղից հայ. մլմլել «շփել, քերել», այլեւ մալել, մեղկ, մեղմ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
մլմլել
«շփել, քերել»
հայ.
մալել
հայ.
մեղկ
հայ.
մեղմ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։