Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՆԴԻՐ
(-ոյ)
(բրբ. խնդիլ «ուզել»)
«որոնում, վեճի առարկա, քննություն, պահանջ, խնդիրք, խնդրվող բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«ջանալ, ձգտել, շտապել»
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«քերել, քերթել, տրորել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրել,
խնդրակ,
խնդրական,
խնդրություն,
խնդրված,
վրեժխնդիր,
լրախնդիր,
իմաստ(ն)ախնդիր,
զուգախնդիր,
համառոտախնդիր,
մամռախնդիր,
մարդախնդիր,
պատճառախնդիր,
ջրխնդիր,
խնդրագիր,
խնդրամատույց,
խնդրարկու,
խնդրատու,
արկածախնդիր,
բծախնդիր
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇԱԿ
-ի, -աց (կա նաեւ խորշ)
«հարաւային տաք քամի, տոթ, տապ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. hōšāk
«չորացնող»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զրադ. պհլ. hōšāk (-ր-ի յաւելում ինչպէս բոշակ > բորշակ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակահար,
խորշակահարութիւն,
խորշակառ,
խորշակայեցող,
բազմախորշակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
եբր.
harīšī
Մատենագիտություն
Bailey DKS 494;
Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՃ
(խունջ)
«խրտվիլակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud-
«նետել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khudio-)
*k>*kh անցումով
այս նույն *(s)keu- արմատի *-k աճականով ձեւից է ծագում հ. վ. գ. sciuhen, գ. scheuchen «վախեցնել» բայը. (խրտվիլակ-ը նշանակում է «խրտնեցնող, վախեցնող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուճիճ,
խունջիճ,
խնջակ,
խունջակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
cōdati
«քշում է, ստիպում է»
հ. հնդկ.
skundatē
«շտապում է»
հ. վ. գ.
hossen, hotzen
«արագ վազել»
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՒԱԼ
(-ի, -աց)
«ծաւալ, սփռուածք, տարածում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eu-
«շտապեցնել, շտապել»
Իմաստով հեռու է հնդեւրոպական *g'eu- «շտապեցնել, շտապել» արմատից։ Միւս կողմից՝ անհայտ է հարաբերութիւնը բաւալ, տապալ, ճապաղ բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաւալիլ,
ծաւալանալ,
ծաւալումն,
բոցածաւալ,
լայնածաւալ,
խաղաղածաւալ,
լուսածաւալ,
ծաղկածաւալ,
գեղեցկածաւալ,
գերածաւալ,
ծովածաւալ,
ծաւալուն,
ընդարձակածաւալ,
меծածաւալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՏ
(-ի, -ից)
«ճնճղուկ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'īd-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 458) վերագրում է կովկասյան ծագում՝ օրինակ բերելով չ-ով (č) սկսվող կովկասյան քարթվելական (վրաց.) čiti «թռչնակ, սոխակ», մեգր. čiti «թռչնակ, ճնճղուկ», ինգ. čit «ճնճղուկ, ծիտ» բառերը եւ նշելով, որ հայերեն բառը հանդիպում է միայն կովկասահայ բարբառներում, թեեւ վրաց բառարանագիր Չուբինաշվիլին վրաց. բառը փոխառություն է համարում հայերենից: Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական աղբյուրից՝ *g'ēi- «երգել, կանչել» արմատի համար ենթադրելով *g'īd-ով տարբերակ (*g'īd- > ծիտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծտաբոյն,
ծտախաղող,
ծտապաշար,
ծտանուտ,
ծտենակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaodys
«աքաղաղ»
լիտվ.
giedoti
«երգել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 458
Էջ 386, սյունակ 1
ԿԱՌԱՆ
II
«հոտավետ փնջենա, սատապ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՏԻՆ
(կաստապրին, կոստոպրին, կոսպրին)
«թանաքաման, կաղամար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՔՐԻՍ
«գորշ դրախտապան, կորեկակեր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεγχρίς
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 413, սյունակ 1
ԿՇՏԱՊԱՆԱԿ
(-ի)
(սխալմամբ՝ կշտամբանակ)
«մի զարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *kušt(a)pānak
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *kušt(a)pānak` kušt «կող» եւ pānak «պահպանակ»
Մատենագիտություն
H. AG 172;
Աճ. ՀԱԲ 612
Էջ 418, սյունակ 1
ԿՈՅՏ
-ի, -ից
«կույտ, բազմություն, երամակ, ջոկ, խումբ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *kōt
փոխատու լեզու՝ պ. kōd
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կուտել,
լեռնակոյտ,
կուտոց,
խեցակոյտ,
կուտակ,
ծերակոյտ,
կուտակել,
նախարարակոյտ,
կուտակութիւն,
կարկառակոյտ,
կուտապան,
կոյտապան,
կուտկէն,
բազմակոյտ,
գաւառակոյտ,
դիակոյտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kōd
Մատենագիտություն
H. AG 173;
Աճ. ՀԱԲ 631
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։