Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 355, սյունակ 1
ԽՐՈՒԿ
I
«մի տեսակ կոտեմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բուսանվանական արմատ»
կազմված է -ուկ բուսանվանակերտ վերջածանցով
կազմված է -ուկ բուսանվանակերտ վերջածանցով՝ խր- անծանոթ արմատով, որ կարող է գալ հնդեւրոպական *ker- բուսանվանական արմատից։
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԳ
(-ի, -աց)
(*ծայգ)
«ծայր (սկիզբ, վերջ)»
(բրբ. «ծլել»)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ogh-
«ցից, սյուն, ճյուղ, թուփ»
*ծայգ ձեւը, որից ծագում են բարբառային շատ ձեւեր, կարող է գալ *g'ēi- «ծլել» ձեւից (*g'əi-gh-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծագել,
ծագումն,
արեգակնածագ,
լուսածագ,
լուսածագիլ,
հանկարծածագ,
բոցածագումն,
երագածագ,
երկնածագ,
ինքնածագ,
կորածագ,
չորեքծագեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդեւր.
kag
«սեպ»
հ. վ. գ.
kegil
«ցից, սյուն, փայտե մեխ»
լիտվ.
žagaras
«ճյուղոտ»
լիտվ.
žagrė
«խոփ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 354
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԾՈՒԿ
«ծածուկ, գաղտնի, անիմանալի, խորին»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմուած է կամ անծանօթ *ծած- արմատից՝ -ուկ վերջածանցով, կամ, թերեւս, կրկնութեամբ՝ ծա-ծուկ (հմմտ. մամուլ, մամուռ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծածկել,
ծածկոյթ,
ծածկոց,
ծածկութիւն,
ծածկաբար,
ծածկանութ,
ծածկապէս,
ծածկատես,
ծածկելի,
ծածկիչ,
յարկածածուկ,
քողածածուկ,
ամրածածուկ,
գետնածածկոյթ,
գլխածածկել,
թեւածածուկ,
խրթնածածուկ,
ծածկագիր,
ծածկագրութիւն,
ծածկալեզու,
ծածկանուն
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԱԿ
-ի, -աց
«խայտառակ(ութիւն)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծան- արմատից՝ -ակ վերջածանցով՝ «ճանաչել տալ, յայտնի դարձնել» իմաստային անցումով: Աւելի քիչ հաւանական է կապել ծաղ «ծաղր» արմատի հետ՝ ենթադրելով *l/*n հերթագայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանակել,
ծանակութիւն,
ծանականք,
անծանակ,
ծադանակակ,
ծովածանակ
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԼԻԼ
II
«կոտրվել, ջարդվել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *g'eis- «խիճ» բառի հետ՝ *-l ածանցով, եթե վերջինիս նախնական իմաստն է «ջարդել» եւ ոչ «քար»:
Էջ 366, սյունակ 1
ԾՆՃԱՏ
««կեղեւահանված բրինձ (՞)» կամ, թերեւս, «չալթուկ (՞)» (վերջինս ըստ՝ Աճառյանի, ՀԱԲ 2, 465)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է ծանձ (ծնձ-) արմատից (տե՛ս) -ատ ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանձ,
-ատ
Մատենագիտություն
Աճառյանի, ՀԱԲ 465
Տե՛ս նաեւ
Էջ 366, սյունակ 1
ԾՆՃՂԱՐ
«գետնաստղ (բույս)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է ծնծղայ-ից՝ -ար վերջածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնծղայ,
-ար
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՐ
«ծոր, ծորվանք»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter-
«անմաքուր հեղուկ»
փոխատու լեզու՝ քարթվ. *cur
«քամել»
թերեւս փոխառութիւն կովկասեան (քարթվէլական) աղբիւրից, կամ, թերեւս, վերջինիս հետ մասին մի երրորդ աղբիւրից։ Եթէ ճիշտ են թմրիլ-ծմրիլ, թոյլ-ծոյլ զուգահեռները (թ/ծ հերթագայութեամբ), ապա կարող է գալ հնդեւրոպական արմատից, որտեղից՝ թոր, թորել, թարախ, եւ այս դէպքում Աճառեանի կարծիքը հնարաւոր է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծորել,
ծորածոյ,
ծորան,
ծորուն,
ծորենի,
ծո(ր)ծոր,
անծորելի,
երկնածորան,
հրածորան,
շարաւածոր,
քարափածոր,
ծորակ,
ծորակաւոր,
մեղրածոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
cur
մեղր.
cur/cir
ճան.
(n)cor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 469
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՓՈՐ
I
(փռույգ, ֆրիզ (ճարտարապետական տերմին))
(ճարտարապետական տերմին)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմված է ծոփ (ծոպ) արմատից՝ -որ վերջածանցով (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԼ
I
(կամ, կացի)
«կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā-
«գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ»
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
«ապրել»
հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ,
ներկայ,
կացուրդ,
կացրդական,
կացարդական,
կացրդի,
կացարան,
կացոց,
կացան,
կամակացույց,
ընդդիմակաց,
վերակացու,
մշտնջենակաց,
մատակաց,
թագավորակաց,
ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
á-gam
«գնացի»
հուն.
ἔβην
«ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463;
Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։