Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆՐ
-նու, -նունք, -նանց
«ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրացական con-
«կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ,
ծանրութիւն,
ծանրանաւել,
ծանրաբուն,
ծանրաբան,
ծանրախաւս,
ծանրանդամ,
ծանրաբեկ,
ծանրաբեռն,
ծանրագին,
գլխածանրիլ,
ծանրաբարոյ,
ծանրակշիռ,
ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Էջ 361, սյունակ 1
ԾԵԾ
«ծեծ, գան, թեփահանում»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eg-
Աճառյանի վերականգնումը
փոխատու լեզու՝ վրացերեն seca
«ծեծում, թեփահանում»
Քիչ հավանական է համեմատութիւնը հ. հնդկ. jājā «կռվող, պայքարող», jājati «կռվում է, պայքարում է» ձեւերի հետ եւ հնդեւրոպական *g'eg- արմատի վերականգնումը, ինչպես անում է Աճ. (ՀԱԲ 2, 451)՝ ըստ Շեֆտելովիցի (չկա Pok. IEW եւ Mayrhofer KEWA)։ Բխեցնել քարթվելական (վրացերեն) աղբյուրից` seca «ծեծում, թեփահանում», եթե գոյութիւն չունի համատիպ արմատների հետ։ Ենթաշերտային բա՞ռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծեծել,
բրաձեծ,
գանաձեծ,
բրաձեծ,
կարկտաձեծ,
ճիւնաձեծ,
ողորաձեծ,
ծեծած,
ծեծան,
ծեծիչ,
ծեծիկ,
ծեծկանք,
ծեծկել,
ծեծկռիչ,
ծեծվռտիչ,
ծեծքել,
ծեծփայտ,
ծեծքար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451;
Pok. IEW None;
Mayrhofer KEWA None
Էջ 361, սյունակ 1
ԾԵՐ
II
«տարածում»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ag'-e-r-
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'er-)
ըստ Bailey-ի
կապ ունենա հ. հնդկ. jarate «շարժվում է», ավ. zarš «քշել» (հ.-ե. *g'er- < *ag'-e-r-) բառերի հետ (Bailey):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծերիլ,
ծերք
Էջ 362, սյունակ 1
ԾԻԾԱՂ
«ծիծաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'oig'l-
«պայծառ, զվարթ շողալ»
կրկնավոր կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիծաղիլ,
ծիծաղկոտ,
ծիծաղական,
ծիծաղանք,
բազմածիծաղելի,
ծիծաղուն,
ծիծաղաշարժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ծաղ
հայ.
ծաղր
հուն.
γέλως
«ծիծաղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԵԼ
«մաղել, զտել, կլոր շարժումով հացահատիկի աղբը մաղի մեջտեղում հավաքել եւ հանել»
(գյուղատնտեսություն)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teuə-
«մաղել, զտել»
թերեւս ծ/թ հերթագայութեամբ կապուած է հնդեւրոպական արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
titau
«մաղ, քամհար»
հուն.
σαω
«մաղել»
հուն.
τω
«մաղել»
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԱՆ
«տուն, կայարանապետ, անկայուն, կիսակայարան եւ այլն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā-
«գնալ, գալ»
նաեւ` *gʷem-
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տուն,
կայարանապետ,
անկայուն,
կիսակայարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βάσις
«քայլ, ընթացք. հիմք, կայունություն»
<*gʷmtis-
հ. հնդկ.
gatí
«քայլ, շարժում, պատճառ, հիմք, վիճակ»
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԴԱԿԵԼ
(ԲՀ)
«շարժել, դրդել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *g"edh-
«հրել, վիրավորել, ավերել»
Հազիւ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g"edh- «հրել, վիրավորել, ավերել» արմատի հետ, որտեղից՝ հ. հնդկ. *gandh «հրել, վիրաւորել, աւերել»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*gandh
«հրել, վիրաւորել, աւերել»
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՆՉ
(-ոյ, -ի, -ից)
«բարձրաձայն լաց, կանչ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kan-
«երգել, հնչել»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ
բնաձայն կազմութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է անմիջապես բխեցնել հնդեւրոպական *kan- «երգել, հնչել» արմատից (առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանչել,
կանչիւն,
կանչուկ,
լալականչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 517
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԱՔԱՒ
-ու, ուշ` նաեւ -ոյ, -ի, -աց
«կաքավ, կաքավապար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *kak(k)-
բնաձայնական արմատից
փոխատու լեզու՝ հուն. κακκάβη
«կաքավ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. qaqqəwā-ից
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *kak(k)- բնաձայնական արմատից` որպես բնաձայնություն առանց բաղաձայնական տեղաշարժի կամ դրափոխությամբ: Սակայն ավելի հավանական է փոխառություն լինելը հուն. վերոհիշյալ բառից կամ ասոր. qaqqəwā-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաքաւել,
կաքաւիչ,
կաքաւանք,
կաքաւաձեւ,
կաքաւարան,
շնակաքաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κακκάβη
«կաքավ»
հուն.
κακαζω
«կչկչալ, կաքավի ձայն արձակել»
լատ.
caccilare
գ.
kakkeln
«կչկչալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 133, 176;
H. AG 307;
Աճ. ՀԱԲ 563-564
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԿԵՂ
(բրբ.)
«մեղագռավ, սովորական ներկարար»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«բնաձայնական արմատ»
քիչ հավանական է
բնաձայնական կրկնություն: Քիչ հավանական է հնդեւրոպական *kel- բնաձայնական արմատին հանգելը (առանց տեղաշարժի կ-ով), եթե նկատի առնենք, որ այդ արմատից ծագող աքաղաղ բառում *k-ն ենթարկված է սովորական տեղաշարժի *k > ք:
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։