Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
I
(բբ)
«ածիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնաւ, հիւթեղ, ճարպոտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mad-s-to-)
արմատից: հմմտ. հայ. մածար/ռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māstu-
«թթուած»
պ.
mast
«թթու կաթ, մածուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
III
(բբ)
«բողբոջած ու մաքրված գարի` գարեջուր պատրաստելու համար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-do- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> մաստ
Իմաստով հեռու է իրանական ձեւերից, եւ դժվար է փոխառութիւն ենթադրել:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
māst
«մածուն»
հ. վ. գերմ.
mast
«բտում, պարարտացում»
հ. հնդկ.
māda-
ավ.
maθa-
«հարբեցնող խմիչք»
հ. հնդկ.
mattá-
«հարբած, գրգռված»
լատ.
mattus
«հարբած»
հ. անգլ.
mōs
«շիլա, կերակուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԱՂ
(-ոյ)
«մատաղ, մատղաշ մանուկ մատաղ հորթ, զոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ. կաթել. հյութեղ, պարարտ, բտած»
որտեղից նաեւ մածառակ, մաճար/ռ, այլեւ պ. maskah «թարմ յուղ», հ. վ. գ. Mast «գիրացում, բտում»: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 267), հենվելով սլավոնական զուգահեռների վրա (հ. սլ. mladŭ, ռուս. младший «երիտասարդ, մատաղ»), բխեցնում է *mel- «մանրել» արմատից՝ *-d- աճականով եւ դրափոխությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատաղածին,
մատաղական,
մատաղամայր,
մատաղատուն,
մատաղել,
մատղաշ,
մատաղահաս,
մատաղատի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
maskah
«թարմ յուղ»
հ. վ. գ.
Mast
«գիրացում, բտում»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694;
Ջահ. ՀԼՊ 136;
Աճ. ՀԱԲ 267
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏՉԻԼ
(մատիզ կամ մատուզ)
«մածվել, կպչել, փակչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ, կաթել, հյութեղ, պարարտ, բտած»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mad-ig’h- (-ug’h-))
որտեղից նաեւ մատաղ, մածառակ, մաճար/ռ: Տարբեր է մածիլ-ից, որ *mag’- արմատից է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատզողական
Էջ 536, սյունակ 1
ՄՈՐՏ
«ծեփ, մածուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ֆրանս. mortier
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 350
Էջ 536, սյունակ 1
ՄՈՒԶ
II
«մզվածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. mazā’u
«մզել, քամել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. mazǔ
«մզած, քամած»
Թերեւս փոխառութիւն սեմական աղբիւրից. հմմտ. ակկադ. mazā’u «մզել, քամել», mazǔ «մզած, քամած»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մզել,
մզումն,
խազմուզ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 458, 470
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐՄ
-ոյ
«ողորմ, գութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ,
ողորմած,
ողորմածութիւն,
ողորմուկ,
անողորմ,
անողորմածութիւն,
աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 607, սյունակ 1
ՈՐՄ(Ն)
(-ոյ)
«պատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ark-
«պաշտպանել, փակել, կողպել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orkmō-)
*ark- արմատի մի տարբերակն է
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orkmō-` *ork- արմատից, որ *ark- «պաշտպանել, փակել, կողպել» արմատի մի տարբերակն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որմզդորմայն,
որմածակ,
որմածեպ,
որմայեց,
որմաշէն,
որմարգել,
միջնորմ,
քաղաքորմ,
բաբորմ,
որմնադիր,
որմնախորշ,
որմնանկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
արգել-ք
հուն.
ἀρκέω
«պահել, պաշտպանել, դիմադրել, հետ մղել»
լատ.
arceo
«փոխել, ...»
Էջ 612, սյունակ 1
ՉԵԶ
I
«չէչ ճմած ձիթապտղի մնացուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
քարթվելական աղբյուրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 627
Տե՛ս նաեւ
Էջ 647, սյունակ 1
ՊՐՏՈՒ
-ոյ
«պրտու»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. burti (burdi)
փոխատու լեզու՝ պրս. bardi
Աճառյանը կասկածելի է համարում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պրտուամած,
պրտուեայ,
պրտուեղէն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 116
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։