Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՐՏԱԿ
(-ի, -աց)
«խումբ, բազմություն, բանակ, համախումբ, մարդարտաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtak
«լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ»
Բաղադրություն՝ գումարտակել. -ակ-ի հանումով կազմվել են գումարտ, գումարտակական ձեւերը: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց մ. պ. gumārtak «լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ» բառը իմաստով զգալիորեն տարբերվում է. ենթադրելի է սկզբնական այլ իմաստ, որ պահպանել է հայերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարտակել,
գումարտ,
գումարտակական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Տե՛ս նաեւ
Էջ 181, սյունակ 1
ԴԱՀԻՃ
(-ի, -աց)
«դահիճ, անգութ, բռնակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրսկ. dahič
փոխատու լեզու՝ ասոր. daxša (dəxeš)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դահճապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր.
daxša (dəxeš)
< իրան.
Մատենագիտություն
H. AG 133;
Աճ. ՀԱԲ 615
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՅԵԱԿ
(-ի, -աց)
(դահեակ)
«դայակ, ստնտու, դաստիարակ, խնամակալ, սնուցող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dāyak
փոխատու լեզու՝ պ. dāya
Հյուբշմանը (AG, 437) համարում է բնիկ հայերեն՝ դիել, դալ (< դայյ) ձեւերի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դայեկորդի,
դայեկութիւն,
դայեկատոհմ,
դայեկարար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619;
AG 437
Էջ 184, սյունակ 1
ԴԱՇՈՒՅՆ
(դարշոյն)
«երկսայրի կարճ սուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական դաշնակ
փոխատու լեզու՝ պ. dašna
փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դարշունակալ,
դաշունահար
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 185, սյունակ 1
ԴԱՍՏԱԿ
(ուշ` -աց)
«դաստակ, թաթ, ձեռք, տրցակ, կապոց, սրի կոթ, երախակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dastak
փոխատու լեզու՝ պ. dasta
իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաստակետող,
երկայնադաստակ
Մատենագիտություն
H. AG 135;
Աճ. ՀԱԲ 626
Էջ 185, սյունակ 1
ԴԱՍՏԱՊԱՆ
(-ի)
«երախակալ, սրի կոթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dastpānak
«աքցան, ունելի»
փոխատու լեզու՝ պ. dastbāna
«ձեռնոց»
իրանական աղբիւրից («ձեռք պահող» ընդհանուր իմաստից)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
dastpānak
«աքցան, ունելի»
պ.
dastbāna
«ձեռնոց»
Էջ 186, սյունակ 1
ԴԱՍՏԻԱՐԱԿ
(-ի, -աց)
«դաստիարակ, ուսուցիչ, խնամակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *dastyārak
հմմտ. պ. dastyār «օգնական»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաստիարակել,
դաստիարակապես,
դաստիարակութիւն,
դաստիարակիչ,
դաստիարակչուհի,
դաստիարակչական
Մատենագիտություն
H. AG 135;
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 187, սյունակ 1
ԴԱՐԱՆ
II
(-ի, -աց)
«դարան, ապաստարան, թաքստոց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dārənā
«ամրություն, ապաստարան»
բայց հմմտ. նախորդ դարան «պահապան» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դարանամուտ,
դարանակալ,
դարանակալութիւն,
դարանայոյզ,
դարանիլ,
հողադարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
dārənā
«ամրություն, ապաստարան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 633
Տե՛ս նաեւ
Էջ 188, սյունակ 1
ԴԱՐԳԻՃ
(ուշ՝ -ի, -աց)
«պատգարակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *dargič
Փոխառություն հավանաբար իրանական աղբյուրից՝ *dargič (*darg < հ.-ե. *dher-gh-) «պահել» կամ թերեւս, *drag < *dhreg- «քաշել» ձեւից + -ič (՞), որտեղից՝ ասոր. dargūštā «պատգարակ», արամ. dargaš «անկողին»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դարգճակալ,
դարգճաձեւ
Մատենագիտություն
H. AG 137;
Աճ. ՀԱԲ 637;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Էջ 189, սյունակ 1
ԴԱՒ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու)
«չար միտք, չարամտություն, նենգություն, խարդախություն, դարանակալություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. dab-
«խաբել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. daβ
«դավ, խաբեություն»
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը բուն աղբյուրը չեն հավաստում, բայց համարում են իրանական փոխառություն (պարսկերենից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաւել,
դաւանք,
դաւումն,
դաւադիր,
դաւադրութիւն,
ազգադաւ,
եղբայրադաւ
Մատենագիտություն
H. AG 138, 438;
Աճ. ՀԱԲ 641;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։