Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 309, սյունակ 1
ԽԱԼԻԿ
«բազկոսկր»
(բբ)
Ստուգաբանություն ()
ծագում է *խալ = խաղ «հող» արմատից՝ -իկ ածանցով:
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽԱՉ
(խաղաջ)
«բերանի ողողում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
կրկնավոր կազմություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 316
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽԱՅ
ուշ՝ -ի, -աց
«մակարդ, պանրի մակարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuath-
«եռալ, թթվել, խմորվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuhat-so-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խախացել,
խախացոց,
խախցոց,
խաղցոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
caseus
«պանիր»
ռուս.
квас
«կվաս»
հայ.
քացախ
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
I
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու, -ի, -ից)
«խաղ, ծաղր, կատակ, թատրոն, երաժշտական մի ձայնանիշ, հող, շարժում, ընթացք, վազք, արշաւ, խայտալը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (կամ *khəl-))
Կապ ունի՞ արդյոք խեթ. kalai «շարժել» բայի հետ։ Խաղալիք-ի խաղ-ը թերեւս կապուած է *(s)k(h)el- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատի հետ, որտեղից կան մարմնի մասերի զանազան անուանումներ, որտեղից ծագում է խեղ արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղալ,
խաղալիկ,
խաղալիք,
խաղարար,
խաղազուրկ,
խաղատակ,
խաղաց,
արագախաղաց,
ծանրախաղաց,
բազմախաղաց,
թատերախաղք,
լարախաղացութիւն,
խաղագնդակ,
խաղաթուղթ,
խաղամոլ,
խաղասրահ,
խաղատոմս,
խաղարկութիւն,
թղթախաղ,
նարդախաղ,
խաղտուտ,
խաղտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaladati
«ստիպում է, քշում է, տանում է, համարում է»
ալբ.
gil
«բերել, տանել»
հուն.
κελλω
«ափ քշել (նաւը)»
հուն.
κολεα, κολια
«մի պար»
հուն.
κλονος
«իրարանցում, արագ շարժում»
հուն.
κλονεω
«քշել, արագ հալածել»
լատ.
celer
«արագ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
II
(-ի, -ից)
«ճահիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«գորշ եւ սեւ գոյների նշանակման համար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khāl- կամ *khl-` *kāl-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalana
«բիծ, կեղտ»
հ. հնդկ.
kálusa
«կեղտոտ, սեւ»
հ. հնդկ.
kalka
«կեղտ»
հուն.
κελαινος
«սեւ»
հուն.
κιλλος
«գորշ»
հ. վ. գ.
huliwa
«կեղտոտ ջրեր, տիղմ»
սլովեն.
kalina
ռուս.
калуга
«ճահիճ»
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
III
«լաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«կանչել, կոչել, աղմկել, հնչել»
*k/kh անցմամբ
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *kel- «կանչել, կոչել, աղմկել, հնչել» արմատի հետ (*k/kh անցմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղապատուիլ,
խաղապատանք
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂԱ
(մյուս ձեռագրերում՝ խալի, հալի «արաբական մի ծաղիկ»)
«մշկայուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. qalya
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
I
(խաղաղ)
«նավ, նավակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kalak
«տակալաստ»
փոխատու լեզու՝ թրք. kelek
թեեւ հնչիւնական համապատասխանութիւնը սովորական չէ (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 2, 320)։ Քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագումը (հմմտ. լիտվ. kėlnas «լաստ. նաւակ», kėltas «լաստ», ռուս. челн «մակոյկ, փոքր նաւակ», որոնք գալիս են *kel- «բարձ-»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kėlnas
«լաստ. նաւակ»
լիտվ.
kėltas
«լաստ»
ռուս.
челн
«մակոյկ, փոքր նաւակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
II
«կաշի, մորթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդեոք խաղախ «նավ, նավակ» բառի հետ, եթե սա բուն նշանակում է «տկալաստ» եւ ունեցել է «կաշի, անմագ կաշի, տիկ» իմաստները: Ավելի քիչ հավանական է համեմատութիւնը հ. իսլ. skjall «կաշի» բառի հետ, որ բխեցնում են հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (*khl- կամ *khol- >խաղ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղախորդ,
նորխաղախորդարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք.
kelek
«մագաղաթ եւ տիկ»
հ. իսլ.
skjall
«կաշի»
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱԾԵԼ
««խածել» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն ()
միւս ձեռագրերում` խաղաձել «խաղալ», այսինքն` «խածել» բացատրութիւնը «խաղածել» բացատրութեան աղաւաղումն է:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։