Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂԿԱՂԿ
(-ի, -աց)
(անկաղկ)
«թշվառ, խեղճ, աղքատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *elg-
«թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lg-l-)
Կրկնավոր բառ
Կրկնավոր բառ՝ հնդեւրոպական *lg-l- նախաձեւից՝ *elg- «թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղկաղկիլ,
աղկաղկութիւն,
անկաղկութիւն,
աղկադկուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
elki
«քաղց»
լիտվ.
elgtis
«մուրալ»
լիտվ.
elgeta
«մուրացկան»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 310;
Աճ. ՀԱԲ 132
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՄՈՒԿ
(-ի, -աց)
«շփոթ, իրարանցում, (նոր) ժխոր, աղմուկ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղմկել,
աղմկութիւն,
աղմկարար,
աղմկիչ,
աղմկալի(ց),
աղմկայոյզ
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՈՒԵՍ
(-ու (-ետու, -ետունք եւ այլն))
(աղուվես, ավելի վաղ՝ աղուես)
«աղվես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alopek՛u-
(անմիջական նախաձեւ՝ *lup-, *ulp-)
Բաղադրություններ՝ աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղուեսաբուն,
աղուեսենի,
աղուեսադրոշմ,
աղուեսակերպ,
աղուեսախաբան,
աղուեսացու,
աղուեսաձուք,
գիշերաղուես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lopāśá
«աղվես, շնագայլ»
հուն.
άλϖπεξ
«աղվես»
Մատենագիտություն
H. AG 415;
Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՈՒԻՃԱԿ
«մի բույս՝ եղննահունդ, artemisia santonica»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առանձնացնելի՞ է ճակ-ը։
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՁ
(-ի, -ից)
«կարիք, պահանջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քաղցած. վատ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *l(k)-sk', *el-k-)
այստեղից է աղցիկփեղց (ախցիփեղց) կրկնավոր ձեւը։ Հավանաբար *el- արմատի ածականով ձեւ է նաեւ *el-g-ը, որից՝ աղկաղկ «թշվառ, աղքատ», եւ *lugk-ը, որից համարվում է աղքատ բառը, թեեւ ավելի հարմար է այն միացնել աղձ ձեւի հետ եւ բխեցնել *ln արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղձաւոր,
աղձատրութիւն,
աղձատապէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
álkti
«քաղցած լինել»
լիտվ.
alkanas
«քաղցած»
հ. սլ.
alŭkati
«քաղցել, քաղցած լինել»
չեխ.
lakati
«պահանջ ունենալ»
ռուս. (հ. սլ.)
алкать
«ցանկանալ, ծարավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՔԱՏ
(-ի, -աց)
«աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig-
«պակասավոր, խեղճ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ,
աղքատութիւն,
աղքատակցութիւն,
աղքատ(ա)սիրութիւն,
աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՃ(Ա)Պ
«զարմանք, զարմանալիք»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճ(ա)պարար,
աճապարութիւն
Էջ 41, սյունակ 1
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄ
I
(մեայ, (եռամեան, եռեմեան))
«ամառ, տարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«ամառ, տարի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smā-)
այլեւ՝ ամիկ (բրբ. ամլիկ), նոր՝ ամավերջ, կիսամեակ, տասնամեակ եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ,
բազմանեայ,
բազմանեան,
երկեամ,
երեամ,
երեմի,
երեմեան,
ութամեան,
ամիկ,
ամլիկ,
ամավերջ,
կիսամեակ,
տասնամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ամառն
հ. հնդկ.
sámā
«կես տարի»
ավ.
hama
«ամառ»
հ. վ. գ.
sumar
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄԱԼ
(ամանալ, ուշ՝ ամարել)
«լցնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«ջուր քաշել, լցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smā-)
Թերեւս նաեւ ամայի «անբնակ, դատարկ, լքված», այլեւ՝ ամայել «ծեփել կամ շպարել»։ ըստ Պետերսոնի։ Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *am- «բռնել» (ըստ Աճառյանի՝ «լցնել») արմատից բխող բառերի հետ, թեեւ դրանց մեջ է դրվում հ. հնդկ. ámatram- «աման» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աման,
խնկաման,
գինեման,
ոտնաման,
ամանեղեն,
աղաման,
կաթնաման,
շաքարաման,
թանաքաման,
գրչաման,
թքաման
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άμη
«դույլ»
հուն.
άμίς
«գիշերաման»
հ. իռլ.
sem
«բուրս թափել»
լիտվ.
sémti
«հեղուկ քաշել, լցնել»
ըստ Պետերսոնի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146;
Pok. IEW 35;
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 143
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։