Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 299, սյունակ 1
ԼՂՄՈՐ
««փետրաթափ, մերկամորթ» (բրբ. «գերհասուն, կակղած. ջրալի»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lei-
«լպրծուն, լորձնոտ, սահել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)leib-, *(s)lib-)
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական *(s)lei- «լպրծուն, լորձնոտ, սահել» արմատից ծագող *(s)leib-, *(s)lib- հիմքից՝ -որ վերջածանցով (հմմտ. պղտոր)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολιβρός
«սահուն»
հ. վ. գ.
slēfan
«սահել»
վ. ն. գ.
slēpen
«հարթել, հղկել»
հայ.
լպիրծ, լպիրտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 289;
Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 299, սյունակ 1
ԼՆԴԵԼ
«խնոցահարել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *li-n-dh-
«լպրծուն, սահել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lei-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լնդած,
լնտուք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
fra-slindan
«կլանել»
իմա՛ «սահեցնել»
գ.
schlendern
«դես ու դեն ման գալ, թափառել»
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԱՆԱԼ
(լուանալ)
«լվանալ (փոխաբ. նախատել)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pleu-
«հոսել, լողալ, լցնել, թափել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pluu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուալիք,
լուանալի,
լուարան,
լուացումն,
լուացք,
լուացիկ,
լուացարար,
անլուայ,
անլուաց,
ոտնալուայ,
լուացարարուհի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
plavatē
«լողում է»
հուն.
πλεω
«լողալ»
հ. վ. գ.
flouwen
«լվանալ»
լիտվ.
pláuti
«լվանալ»
հ. սլ.
plavati
«լողալ»
Մատենագիտություն
H. AG 454;
Աճ. ՀԱԲ 300;
Pok. IEW 836
Էջ 303, սյունակ 1
ԼՈՒՐՋ
-ի, -աց
«պարզ, բաց, բաց-կապույտ, պայծառ, ուրախ, զվարթ, պայծառամիտ, արթուն, զգոն, սթափ, լուրջ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Լուրթ արմատի տարբերակը. հազիվ թե կապված լինի հնդեւրոպական *lenk- (այստեղից՝ լոյս) եւ *k'leu- «ողողել, մաքրել» (հմմտ. գոթ. hlūtrs «լուսավոր, մաքուր, պարզ») արմատների հետ: Քանի որ գտնվում է արշալուրջ-ք բառի մեջ, որի առաջին բաղադրիչը (արշա-) իրանական է, հնարավոր է լուրջ-ը նույնպես իրանական ծագում ունենա:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրջանալ,
լրջամտանք,
լրջմտութիւն,
լրջմիտ,
լրջամիտ,
արշալուրջք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hlūtrs
«լուսավոր, մաքուր, պարզ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 313, սյունակ 1
ԽԱՄԱՀԻ
«երկաթափայլ, կարմիր երկաթաքար, հեմատիտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. xumāhan
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 323
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐՏ
«խրտնած, վախեցած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khēr-d-
«ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ (s)ker-(d)-)
*k > *kh անցմամբ: Շեֆտելովիցը (BB 28, 312) կապում է խայթ, խեթ ձեւերի հետ, որ հիշատակում է նաեւ Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 917), բայց ավելի հակված է այն հանելու *khid-ro-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրտնել,
խրտուիլ,
խրտուիլակ,
խրտչան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κραδάω
«թափահարել»
հուն.
κραδαίνω
«թափահարել, շարժել»
կրավ.
—
«դողալ»
մ. իռլ.
ceird
«քայլք»
մ. իռլ.
skreoin
«վախ»
հ. իսլ.
skjarr
«վախկոտ, երկչոտ, վեհերոտ»
հ. իսլ.
skirra
«վախեցնել»
հ. վ. գ.
schrecken
«վեր ցատկեցնել, վախեցնել, խրտնեցնել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 114;
BB 312;
Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐ
(-ոյ)
«խոր, խորունկ, խոր տեղ, փոս, խորին, զորեղ, սաստիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerd-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khoro-)
արմատից, որտեղից՝ հայ. քերել, քորել. մերձավոր իմաստների համար. հմմտ. հ. խլ. skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլավ. *červo «որովայն, փոր, արգանդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորել,
խորին,
Խորին Ասորիք,
խորամիջոց,
խորաջուր,
խորագույն,
խորաձոր,
խորագետ,
խորամանկ,
ծովախոր,
խորագին,
խորաթափանց,
խորահմուտ,
խորապես,
խորաքանդակ,
խորիմաստ,
խորխորատ,
խորխորիլ,
խորխորշել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
skar
«քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ»
հ. խլ.
skor
«քարթ, ճեղք»
հ. սլավ.
*červo
«որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄԱՐ
«հարբած, արբեցումից նոր սթափված, խենթ, գիժ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. xumār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խումարութիւն,
խում(ա)րիլ
Մատենագիտություն
H. AG 268;
Աճ. ՀԱԲ 419
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱՓԵԼ
«պապանձվել, բերանփակ մննալ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հավանաբար կազմված է կարկել բայից՝ -ափ ածանցով: հմմտ. թարթել-թարթափ, սարսել-սարսափ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 554) ընկալում է որպես կրկնավոր կազմություն՝ խարխափել, շարշափել (շաւշափել), զարգափել բայերի նման:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թարթել-թարթափ
հայ.
սարսել-սարսափ
հայ.
խարխափել
հայ.
շարշափել
հայ.
զարգափել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 554
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԵԼ
(*կիղ-* կամ *կուղ-*)
«զտել, մաքրել, քամել, մզել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel(ə)-
«կաթել, հոսել, ծորալ, բխել, (ցած) գցել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղկղել,
կղկղանք,
կղկաթ,
բրբ. կղեբայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gúlati
«կաթում է, թափվում է, ընկնում է, կորչում է»
հ. հնդկ.
gāldyati
«թափում է, հոսեցնում է, քամում է»
հուն.
βαυ(ξ)ω
«բխել»
հուն.
βάλλω
«գցել»
հ. վ. գ.
grellen
«բխել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։