Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԷԹ
(երեք)
«հալումաշ, նիհար, ցամաքած» եւ «ճեղքված, ճաքճաքած (՞)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *krei-t-)
Եթե ընդունելի է երկրորդ իմաստը, ապա, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *krei-t-ից` *(s)ker- «կտրել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթանալ
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԿԱՄՆ
(-ունք, -անց)
«երիկամ»
(սովորաբար անեզ. գործածությամբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *streig-
«շերտ, այլեւ միջուկ, սիրտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *treig'hme-no-)
Թերեւս հնագոյն հայերէնից է փոխառեալ վրաց. tirkmeli «երիկամ» բառը, որի ընդհանուր ծագումը հայերէնի հետ նշել է Մառը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
strigeno
«ուղեղ»
սլավ.
*strьženь
«մեջտեղ, ուղեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 46
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԱՐ
(ուշ՝ -ի, -իւ, -աց)
«երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«հեռանալ, հեռու, երկար ժամանակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *duā-ro-)
*duā-, *dū-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկարաձիգ,
երկարել,
ընդերկար,
ընդերկարել,
ընդերկարութիւն,
յերկար,
յերկարել,
երկարատեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dū-ra
«հեռաւոր, հեռու»
հուն.
δηρον
«երկար, երկար ժամանակ»
հայ.
երկայն
հայ.
տեւել
Մատենագիտություն
Meillet, REA 1-4;
Աճ. ՀԱԲ 61
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿՈՒ
(հոլովման մեջ ուղղականի -ու-ն պահպանվում է որպես հիմքի ձայնավոր՝ -ուց, -ուս, -ուք (գրծ.) (երկո-, երկի-, երկ-, երկա-)
«երկու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *duō-
«երկու»
(անմիջական նախաձեւ՝ *duō(u)-)
*dui > երկի-, *duo > երկո- տարբերակներով
ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկուորեայ,
երկուորեակ,
երկուանք,
ընդերկուիլ,
յերկուանալ,
յերկուական,
յերկուումն,
երկոտասան,
երկոքին,
երկոտասանեակ,
երկիցս,
երկեամ,
երկդիմի,
երկպաշտ,
երկբան,
երկմտութիւն,
երկրորդ,
երկպաշտ,
երկակեաց,
երկագոյ,
երկաստիճան,
երկարաբան,
երկդիմութիւն,
երկկայմ,
երկլեզուեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dvā
հուն.
δύο
լատ.
duo
հ. խոլ.
dāu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 66-67;
Pok. IEW 228-230
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄՐԻԼ
(զմբրիլ, զմպրիլ)
«թմբել, ընդարմանալ, հարբեցողությունից հիմանալ, խայտառակվել, պապանձվել, հարվածից շշմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«թանձրանալ, մակարդվել»
զ- մասնիկով
Կազմված է զ- մասնիկով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mer- («թանձրանալ, մակարդվել» (՞)) արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mūrchati
«շաղվում է, ապշում է, շշմում է, թմրում է»
մ. պ.
vēmār
«հիվանդ»
հուն.
βρότος
«մակարդվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՆԴԱԼ
(զընդալ)
«խնայել, զքալ, տագնապել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զնդացումն
Էջ 241, սյունակ 1
ԶՆԴԱՆ
(զնդան, զնտան)
«բանտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. zēndan
փոխատու լեզու՝ մ. պ. zindān
փոխատու լեզու՝ պ. zindān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զնդանարգել,
զնդանել,
զնդանավոր (զընդաւոր)
Մատենագիտություն
H. AG 151;
Աճ. ՀԱԲ 102
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՅՍ
«պատճառ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ընդ- ածանցով կազմուած է բոյս բառից (ընդ-բոյս > ըմբոյս)՝ սրա «ծնունդ, սկիզբ» իմաստի անցմամբ:
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՆ
«հարմար, պատշաճ, պատեհ, թերեւս»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ունի ընդ+բոն կազմութիւն, բայց բոն-ի ծագումն անհայտ է (չի կարող հնդեւրոպական ծագում ունենալ, որովհետեւ *o-ն ռնգայինի մոտ դառնում է ու, անհաւանական է կապը իրանական ծագման բուն բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անըմբռն,
անըմբռնութիւն
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՇԽՈՐԵԼ
«լիովին վայելել, ըմբոշխնել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական բոշխնել
ունի նոյն կազմութիւնը, ինչ ըմբոշխնել-ը, որ կազմուած է ընդ- նախածանցով իրանական ծագման հիմքով բոշխնել բայից եւ, թերեւս, հայ. -որ- ածանցով. բոշխնել-ի -ն-ն, որ ներկայացնում է իրան. na-ն, կարող էր այստեղ բացակայել:
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։