Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 167, սյունակ 1
ԳՈՅՆ
(-ոյ, -ի, -ից)
«գոյն, ներկ, դալկություն, դեղնախտ, երաժշտական մի խաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gūn
փոխատու լեզու՝ ավ. gaona
որպես վերջամասնիկ կազմում է ածականի բաղդատական, նոր գրական լեզվում` գերադրական աստիճան. -գոյն ձեւով կազմվել է -պէս-ի արժեքի բառեր` որգոյն «ինչպէս»։ Գտնվում է իրանականից փոխառված գունակ, դժգոյն, հանգոյն, հանգունակ բառերի մեջ, որոնք տրված են առանձին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունել,
գունաւոր,
գունաւորել,
գունատ,
գունատութիւն,
գունեան,
գունեղ,
գոյնզգոյն,
անգոյն,
բազմագոյն,
այլագոյն,
բազմագունի,
երկնագոյն,
կապուտակագոյն,
կարմրագոյն,
կանաչագոյն,
տգոյն,
տգունիլ,
գոյնզգոյն,
գոյնիկ,
որգոյն
Մատենագիտություն
H. AG 128;
Աճ. ՀԱԲ 578
Տե՛ս նաեւ
Էջ 167, սյունակ 1
ԳՈՅՇ
(ուշ՝ գուշ)
«զգո՛ւյշ, զգուշացի՛ր, գուցե»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gōš
փոխատու լեզու՝ պ. gōš
փոխատու լեզու՝ ավ. gaoša
փոխատու լեզու՝ հ. պ. gauša
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուշանալ,
գուշուրեայք,
զգոյշ,
զգուշագոյն,
զգուշանալ,
զգուշաւոր,
անզգոյշ,
բազմազգուշակի,
հանապազազգոյշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
gaoš
«լսել»
Մատենագիտություն
H. IF 464;
Աճ. ՀԱԲ 578
Էջ 171, սյունակ 1
ԳՈՒԹ
(-ոյ)
«գութ, գթություն, սեր, փափագ, աղաչանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghedh-
«միավորվել, սերտ կապված լինել, իրար հարմարվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghōdh-to-)
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *ghou- «ընկալել, ուշադրություն դարձնել» արմատից՝ *ghou-to- > գութ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գթալ,
գթութիւն,
գթալի,
գթած,
գթածագոյն,
գթածագործ,
բազմագութ,
գորովագութ,
բարեգութ,
մեծագութ,
յաճախագութ,
անգութ,
գթաշարժ,
գթաշարժութիւն,
գթատատ,
գթասիրտ,
գթասրտութիւն,
գթոտ,
անգթօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
gōrs
հ. անգլ.
gōd
հ. վ. գ.
guot
գ.
gut
«հարմար, լավ»
հ. սլ.
ugožditi
«սիրաշահել, դուր գալ»
ռուս.
выгода
«օգուտ»
լատ.
faveō
«լավ վերաբերվել, գթասիրտ լինել, նպաստել»
հ. իսլ.
gā
«ուշադրություն դարձնել, հոգալ, հոգ տանել»
*gāwon
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՆԱԿ
(-ի, -աց)
«նման, պես, իբր, տեսակ, կերպ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gūnak
«գույն, կերպ, տեսակ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gōnak
«գույն, կերպ, տեսակ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. gūnak, gōnak «գույն, կերպ, տեսակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունակել,
գունակատրել,
գունակութիւն,
գունակունագունակ,
այսգունակ,
որգունակ,
նոյն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Տե՛ս նաեւ
Էջ 180, սյունակ 1
ԴԱԼՈՒԿՆ
-ան
(դալունկն, նոր՝ դալուկ)
«դեղնացավ, դեղնախտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«ծաղկել, կանաչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhal- կամ *dhl-)
-ուկն ածանցով
Բաղադրություններ՝ դալնկոտ, դալնկագոյն, դալկատոր, նոր՝ դալկոտ, դալկութիւն, դալկահար, դալկանալ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դալնկոտ,
դալնկագոյն,
դալկատոր,
դալկոտ,
դալկութիւն,
դալկահար,
դալկանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
դալ
«դեղնականաչ»
հայ.
դեղին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613
Էջ 183, սյունակ 1
ԴԱՆԴԱՂ
««ծանրաշարժ, թուլամորթ» (բրբ. «անխելք», բրբ. դանդալ «ապուշ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhandh-
«դանդաղաշարժ, ծոյլ, հիմար, տխմար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhandhǝlo-)
հեղինակի վերականգնմամբ
արմատից (հեղինակի վերականգնմամբ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դանդաղիմ,
դանդաղագին,
դանդաղագոյն,
դանդաղական,
դանդաղամած,
դանդաղկոտ,
դանդաղաշարժ,
դանդաղաքայլ,
դանդաղկոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. (պալի)
dhandha
«հիմար, տխմար, դանդաղաշարժ, ծոյլ»
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂ
I
(-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու,
դեղել,
դեղագիտութիւն,
դեղագործ,
դեղոց,
դեղախոյնկ,
դեղահունդ,
դեղաբուխ,
դեղուն,
անդեղեայ,
անդեղայ,
անթեղայ,
մաղձադեղ,
մկնդեղ,
սեւադեղ,
դառնադեղ,
թմրադեղ,
կապնդեղ,
հացադեղ,
խաշնդեղ,
ծակնդեղ,
դեղագիր,
դեղատոմս,
դեղատուն,
դեղավաճառ,
դեղատուփ,
դեղափոշի,
դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԺԳՈՅՆ
«դժգույն, անգույն, գունատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *duš-gōn
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *duš-gōn։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժգունել,
դժգունութիւն
Էջ 197, սյունակ 1
ԴԺՆԱԿ
«դժվար, դժվարին, դաժան, անողոք, սաստիկ, մոլեգին, չարաբարո»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *dižndak
փոխատու լեզու՝ պ. dižand
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժնակագոյն,
դժնակութիւն,
դժնակատես,
դժնակալուր,
դժնակապէս
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 663
Էջ 197, սյունակ 1
ԴԺՆԵԱՅ
(-ի, -ից)
(դժնի, այլեւ դժնեակ, դժնակ)
«դաժան, դժնդակ, խիստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ պ. dužan
փոխատու լեզու՝ պ. dižan
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժնէութիւն,
դժնութիւն,
դժնեագոյն,
դժնահայեաց,
դժնամիտ,
դժնաբարք,
չարադժնեայ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 663;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։