Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԲ
(-ոյ)
«աղբ, աղտեղություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *slop-
«ճարպ?»
(անմիջական նախաձեւ՝ *selp)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբանոց,
աղբաբոյն,
աղբիք,
աղբեւք,
աղբել,
աղբեղեն,
աղբագոյն,
աղբոց,
աղբին,
աղբկոտոց,
աղբադրուստ,
աղբադրուկ,
աղբդրուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
šalpa, šalpi
«կողկղանք»
հայ-խեթական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
Ջահ. ԲՀԳ 3, 23-24
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԵՂՆ
-ան
«աղեղ, ծիածան, բուրդ կամ բամբակ գզելու գործիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
կրկնաւոր ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնակապարճ,
աղեղնաւոր,
աղեղնաւարձ,
աղեղնադաշտ,
աղեղնաշարաւիղ,
աղեղնաբանել,
աղեղնել,
գեղեցկաղեղն,
դիպաղեղն,
քաջաղեղն,
հաստաղեղն,
աղեղնաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ողն
հայ.
ուլն
հայ.
ոլոք
հայ.
իլ
հայ.
իլիկ
հուն.
ωλένη
լատ.
ulna
բրետ.
ilin
«արմունկ»
կիմր.
olwyn
«անիւ»
Մատենագիտություն
Pok. 308
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԵՐՍ
-ոյ, -ի, -ից
«աղաչանք, մեղմ (ձայն), գութ, ողորմություն, ողոքում, չքմեղություն, նվեր, հարաբերություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«բնաձայնական»
բայց պարզ չէ կազմությունը (-երս-ը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղերսել,
աղերսալից,
աղերսական,
աղերսանք,
աղերսագին,
աղերսախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ
աղատել
հայ
աղաւթ-ք
հայ
ողորմ
հայ
ողոքել
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԷՏ
-ի, -ից -աւք
«գութ, ցավ, վիշտ, չարիք, փորձանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lei-
«դադարել, փոքրանալ, անհայտանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oleid-)
*lei- <*elei-
ամենից ավելի հավանական է բխեցնել հ.-ե. *oleid- ձեւից... Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *ol- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատի ածանցյալների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղետական,
աղետաբեր,
աղիտաբեր,
աղետանալ,
աղետալ,
աղետաւոր,
աղիտարար,
բազմաղետ,
չարաղետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խալ.
litt
«քիչ, վատ»
գ.
leiden
«հանդուրժել, տառապել»
հայ
եղեռն
հայ
ողբ
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, OIDПAЯ 150;
Աղայան, ԲՍՀ 17-18
Էջ 37, սյունակ 1
ԱԹԱՐՄԱՅ
(ախթարմայ, աղբասմայ)
«խառնիճաղանջ, խաժամուժ, կաթոլիկացած հայ, հայ-կաթոլիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. aktarma
«փոխվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻ
(-ք, -եաց)
«աղիք, լար, գութ, ինքը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oliā)
հ.-ե. արմատ՝ *li-t
Այստեղ է նաեւ աղիճ «նրբաղիք» բառը: Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *el- «ծռել, թեքել» արմատի հետ՝ *oliā>աղի, -եաց. հմմտ. լիտվ. laja «հովիտ, գոգավորություն», այլեւ՝ *li-t > գոթ. lious «մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեբախք,
աղեկէզ,
աղեխարշ,
աղեկոտոր,
աղեմատն,
աղեյարմար,
աղեպատ,
աղախարշանք,
աղապատանք,
աղիբար,
աղիկամի,
տասնաղի,
եաթնաղի,
քաղցրաղի,
նեղաղի,
փքաղի-ք,
աղեբախություն,
աղեխորով,
աղեկապ,
աղեկիզիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
laja
«հովիտ, գոգավորություն»
գոթ.
lious
«մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՁ
««աղջիկ» (աղիճ «պոռնիկ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pōu-
«փոքր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pəliīā (+ջ՞))
*-l- ածանցով
*-l- ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղջիկ,
աղջկին,
աղջկորդի,
աղջկամարդ,
աղջկական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πόλος
«մտրուկ, քուռակ. աղջիկ»
գոթ.
fula
հ. խլ.
foli
«մտրուկ, քուռակ»
հայ.
ուլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՒՍ
(-ոյ)
«աղյուս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *lēu-
«քար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lēu-k-)
Անհավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 1, 130) բառի փոքրասիական ծագման մասին՝ ըստ Հեսիքիոսի ավանդած άλιφ «ժայռ» բառի, որի սկզբնաձեւն է αιγιลิφ (Chantraine DELG 1, 62): Քիչ հավանական է նաեւ ենթադրել բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *lēu- «քար» արմատից (*lēu-k-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղիւսագործ,
աղիւսաթի,
աղիւսեայ,
աղիւսակ,
աղիւսակերտ,
աղիւսապատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130;
Chantraine DELG 62
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՓ
(աղի-)
«թույլ, տկար, խախուտ, խարխուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alp-
«փոքր, թույլ (՞)»
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ)
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ): Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 131) նմանությունը համարում է պատահական՝ առանց նկատի առնելու ուշ ձայնավորման հնարավորությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաղիփաղիփ,
աղիփուն,
ղաղիփումն,
աղիփուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
álpa, alpaka-
«փոքր, քիչ, սակավ»
լիտվ.
alpùs
«թույլ»
լիտվ.
alpti
«ուշաթափվել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 131
Էջ 38, սյունակ 1
Ա(Ղ)Խ
(-ի, -ից)
(ԱԽ)
«փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘ahl
«ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
փոխատու լեզու՝ արաբ. yalaq
«փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել,
աղխամադխ,
աղխազուր,
ալխազուր,
ա(ղ)խստրոյզ,
աղխատրուզել,
բազմաղխադխ,
աղխաղխակոյտ,
ճարտարաղխ,
ախանտեալ,
ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։