Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԷՐԱՅ
«նվէր» կամ «առաջին»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԾԱՅ
(ընձայ)
(-ի, -ից)
«նվեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կասկածելի է համեմատութիւնը հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր» բառի հետ, որ Մայրհոֆերը (KEWA 1, 14) բխեցնում է *anu-(d)hiti բայանունից (վեդ. anu-dhā «նվիրել, ընծայել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընծայել,
ընծայութիւն,
ընծայանալ,
ընծայատար,
ընծայաւոր,
ընծայաբեր,
ընձաբեր,
ընծայատրութիւն,
նորընծայ,
յառաջընծայ,
նախընծայել,
էնընծայ,
զուարճընծայք,
կենընծայ,
տաւնընծայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ahati
«ընծա, նվեր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128;
KEWA 14
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՆԿՈՅԶ
(-ոյ)
(ընգոյզ, անկոյզ)
«ընկոյզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կորացնել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geugho-)
ըն(դ) նախածանցով եւ *-g'(h) ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 130) հնարավոր է համարում որպես աղբյուր դիտել ուրարտերենը, որից տարածվել է Առաջավոր Ասիայում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկուզազարդ,
ընկուզի,
ընկուզաստան,
ընկուզուտ,
ընկուզենի,
հնդկընկույզ,
մշկընկույզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
gūzak
«ոտքի կոճ»
?
լիտվ.
gùžas
«կոճ, կոնգոմ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Տե՛ս նաեւ
Էջ 253, սյունակ 1
ԹԱԹ
(-ի, -ից)
(բռբ. նաեւ բանթ, բանթ-)
«ձեռքի կամ ոտքի առաջնամաս, կշեռքի նժար, պարսատիկի մեջք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tang-
«շոշափել, ձեռք տալ, բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ta(n)g- (°), *te(n)g- (°))
արմատից (*tang-t > թաթ, *teng-t > թանթ)
Սակայն հնարավոր է որ լինի մանկական բառ, որի զուգահեռներն առկա են հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ հմմտ. հ.-ե. *tata-, *teta-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթահատ,
թաթահերձ,
թաթավան,
թաթուլ,
թաթոտ,
բանթուլ,
բանթախ,
բանթուխ,
բանթոփիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τεταγων
«բռնող»
լատ.
tangō (tactum)
«շոշափել, դիպչել, բռնել»
հ. անգլ.
daccian
«թեթեւ շոշափել»
իտլ.
tais
«փափուկ, խոնավ, մեղմ»
Էջ 253, սյունակ 1
ԹԱԹԱՂԵԼ
«թաթախել» կամ «ծեծել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tā-
«հալչել»
*-l ածականով
եթե ճիշտ է առաջին նշանակությունը, ապա առկա է կրկնավոր ձեւ
Էջ 268, սյունակ 1
ԹՂՔԻ
(թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի)
«մի ծառ՝ բիձիխի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«աճել, կանաչել»
*tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«ծաղկել, կանաչել»
*dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թայլ
առաջին դեպքում
հայ.
թաղթ
առաջին դեպքում
հայ.
դեղձ
երկրորդ դեպքում
հայ.
դեղին
երկրորդ դեպքում
հայ.
դալար
երկրորդ դեպքում
Էջ 281, սյունակ 1
ԺԵՐԺԱՐԺՈՂ
(ժեր(ա)շարժող)
«անշարժական»
Ստուգաբանություն ()
Առաջացել է «ժիր, շարժող» հոդվածի միացումից՝ ժիր-ի աղավաղմամբ
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 374
Էջ 285, սյունակ 1
ԻՄԱՆԱԼ
«իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *em-
«վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի,
իմանող,
անիմանալի,
դժուարիմանալի,
իմաստ,
իմաստակ,
իմաստապէս,
իմաստասէր,
իմաստասիրել,
իմաստասիրութիւն,
իմաստաւոր,
իմաստութիւն,
իմաստուն,
անիմաստ,
իմաց,
իմացումն,
իմացութիւն,
իմացուած,
իմացողութիւն,
դժուարիմաց,
անիմաց,
խորհրիմաց,
յառաջիմաց,
լաւիմաց,
իմայ,
անիմայ,
երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
emō
«գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ.
em
«վերցնել, ընդունել»
լիտվ.
imti
«վերցնել»
հ. սլ.
imēti
«վերցնել, ունենալ»
ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165;
MSL 280
Էջ 290, սյունակ 1
ԼԱԼՕՆՔ
(դաղօնք, լալօս)
«տանձ կամ տանձի (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գլխաբառը եւ նրա բացատրությունը առաջացել են Աստվածաշնչի միեւնույն հատուկ անվան երկու տարբեր թարգմանությունների միացումից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Էջ 293, սյունակ 1
ԼԵԶՈՒ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ոյ)
«լեզու (երկու իմաստով էլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dnģ'huā-
«լեզու»
նախաձեւերի խառնուրդով
հ.-ե. արմատ՝ *leiģ'h-
«լիզել»
նախաձեւերի խառնուրդով
առաջինի համար հմմտ. հ. հնդկ. jihvā, ավ. hizvā, հ. լատ. dingua, լատ. lingua, հ. իռլ. teng, գոթ. tuggo
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեզուային,
բանձրալեզու,
լեզուանի,
երկլեզու,
լեզուանութիւն,
նորալեզուաբան,
լեզուատ,
լեզուաբանութիւն,
լեզուակ,
լեզուագէտ,
լեզուագար,
լեզուագիտութիւն,
լեզուագարիլ,
լեզուագիտական,
միալեզու,
երեքլեզուեան,
բազմալեզու,
երկլեզուեան,
բոցալեզու,
զառնալեզու,
ծանրալեզու,
համալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihvā
ավ.
hizvā
հ. լատ.
dingua
լատ.
lingua
հ. իռլ.
teng
գոթ.
tuggo
Մատենագիտություն
H. AG 452;
Աճ. ՀԱԲ 272
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։