Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 630, սյունակ 1
ՊԱՐԱՍՏԵԼ
«թլպատել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է պար- նախածանցով՝ (հ)ատել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 57) նշում է այս ձեւը որպես հուն. περιτέμνω-ի պատճենում, բայց ուշադրություն չդարձնելով ԲՀ-ի ձեւին, վերականգնում է առաջին հերթին «մաքրել, սրբել» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
περιτέμνω
«պատճենում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 634, սյունակ 1
ՊԱՐՏՔԱՇ
«պարսկական հին կրոն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. pōriōtkēš
«առաջին կրոն»
Մատենագիտություն
H. AG 96;
Աճ. ՀԱԲ 70
Էջ 644, սյունակ 1
ՊՌՈՏԻՆ
(պռոտոն, պրոտոն)
«առաջին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πρώτην
«իգ. հյց.»
տառադարձություն
Մատենագիտություն
H. AG 374;
Աճ. ՀԱԲ 107
Էջ 644, սյունակ 1
ՊՌՈՏՈՆԱՊԱՏՐԻԿ
(պռոտոսպատրիկ)
«առաջին ազնվական (պատրիկ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πρώτος
փոխատու լեզու՝ հուն. πατρίκιος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 107
Էջ 644, սյունակ 1
ՊՌՈՏՈՖՐՈՆՏԷՍ
(պռոտոֆրոնտես, պռոտաֆրոնտես, պրատաֆռանտես)
«առաջին խնամակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πρωτοφροντιστής
Մատենագիտություն
H. AG 374;
Աճ. ՀԱԲ 108
Էջ 645, սյունակ 1
ՊՌՏՈՒԿՈՒՐԱՊԱՂԱՏ
«առաջին կյուրապաղատ (բյուզանդական բարձր պաշտոնյա)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πρωτοκουροπαλάτης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 109
Էջ 661, սյունակ 1
-Ս
«առաջին դեմքի ցուցական հոդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o-
«սա, այս»
դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այս,
աւասիկ,
աստ,
աստէն,
այսր,
այսրէն,
աստի,
աստուստ,
աստստին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
šis
«այս»
ռուս.
сей
«այս»
հուն.
ἐκεῖ
«այնտեղ»
լատ.
citra
«այստեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 487;
Աճ. ՀԱԲ 150
Էջ 687, սյունակ 1
ՍՈՅՆ
(սորին, սմին, սովին/սովիմբ, սոքին, սոցին, սոցուն/սոցունց, սոքիմբք, սոքամբք/սովիմբք)
«նույն, սույն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է սա ցուցական դերանունից՝ -ին վերջածանցով։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
(-երէն)
«փոխարէն, աւրէնսերէն, հեթանոսերէն, ողբերէն, ստամբակերէն, քրիստոսերէն, հրէարէն (հրէայերէն, հռովմէարէն) (հռոմմարէն, հռովմերէն), պարթեւարէն, քաղդէարէն, ասորերէն, հայերէն, յուներէն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առկա է երկու վարկած. ըստ մի շարք հայագէտ-իրանագէտների (Հիւբշման, Նիբերգ, Լիդեն եւ ուրիշներ)՝ ծագում է -աւրէն-ի համար հիմք ծառայած ašdēn «կերպ, եղանակ» բառի adēn տարբերակից։ այս ենթադրութիւնն ունի երկու թոյլ կողմ, առաջին՝ եթէ -աւրէն-ը անկախ գործածւում է հայերէնում, ապա արէն անկախ տարբերակ չկա. երկրորդ՝ համոզիչ կերպով չի լուծւում -ա-րէն-ի -երէն տարբերակի հարցը. վերջինիս համար ենթադրւում է -ե-ով կամ ի-ով հիմք, բայց -երէն-ով բառերի մէջ այդպիսի նախնական հիմքային ձեւ չի հայտնաբերւում (ինչու՞, օրինակ, ողբ, -ոյ բառից պէտք է կազմվէր ողբերէն ձեւը). գոյութիւն ունեցող հեթանոսաւրէն - հեթանոսերէն զուգահեռ ձեւերից երկրորդն ունի -երէն տարբերակը եւ ոչ -արէն-ը. հաւանականութիւն չունի նաեւ այն վարկածը, ըստ որի -արէն/-երէն-ը կազմուած է -ար/-եար եւ -էն տարրերից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փոխարէն,
աւրէնսերէն,
հեթանոսերէն,
ողբերէն,
ստամբակերէն,
քրիստոսերէն,
հրէարէն,
հրէայերէն,
հռովմէարէն,
հռոմմարէն,
հռովմերէն,
պարթեւարէն,
քաղդէարէն,
ասորերէն,
հայերէն,
յուներէն
Էջ 804, սյունակ 1
-(Ե)ԿԻ(Ն)
«նախկի(ն), կրկին, երեքկին, չորեքկին, հ(ի)նգեկին, վեցկին, եաթնեկի(ն), տասնեկի(ն), յիսնեկի(ն)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ինչպէս երեւում է բերուած օրինակներից, -կի(ն) տարբերակը բառեր է կազմում ցածր թուականներից` մինչեւ վեց-ը ներառեալ, -եկին(ն)-ը` աւելի բարձրերից. հինգ թուականից կազմւում է եւ՛ -կին-ով, եւ՛ -եկին-ով ձեւեր. -եկին(ն)-ի համար կարելի էր ենթադրել -եակ եւ -ին (հմմտ. առաջին) կամ -ի բաղադրիչներ (Greppin, 1973, 67, 1975, 78), սակայն այս դէպքում անբացատրելի է մնում -կի(ն) տարբերակը, որ դժուար է դիտել որպէս -եկի(ն)-ի կրճատ ձեւ կամ բացատրել որպէս -իկ եւ -ի(ն) բաղադրիչների միացում. հարցի լուծումն առաւել եւս դժուարանում է, եթէ կապ կայ -եկի(ն)-ի, -կի(ն)-ի եւ -եկի միջեւ:
Մատենագիտություն
Greppin 1973, 67, 1975, 78
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։