Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 66, սյունակ 1
ԱՊԱԶՈՆԵԼ
«գոտին արձակել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀποζώννυμι
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 223) համարում է հայերեն կազմություն՝ ապ- ժխտականով եւ հուն. ζώνη «գոտի» բառով:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 68, սյունակ 1
ԱՊԱՐԵԿ
«պղնձե նվագարան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 231) հնարաւոր է համարում դիտել որպես ապարեկ բառի բացատրութիւնը՝ «զօս» («չոր») կարդալու փոխարեն «դոս» («մեծ թմբուկ») կարդալու արդիւնք
Էջ 72, սյունակ 1
ԱՌ
I
(նախդիր եւ նախածանց)
«մոտ, դեպի, կողքին, համար, փոխարեն, (հունարեն՝ πρός)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
արմատից: Հին կազմություն է առաջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առուկ,
առանձին,
առողջ,
առընթեր,
առաւել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρός
հուն.
πόρσω
հուն.
πόρρω
«առաջ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՒՏ
(-ի, -ից, -ու)
«առավոտ, օրվա սկիզբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aus-
«լուսավորել»
առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով
Կազմված է հնդեւրոպական *aus- «լուսավորել» արմատից` առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով: Անհավանական է Աղայանի վարկածը (ԲՍՀ 26-27) առ-ի հնդեւրոպական *sau-el- «արեգակ» ձեւի *sau- տարբերակից ծագելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւօտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έως
լատ.
aurora
«արշալույս»
<*ausōsā
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 114
Տե՛ս նաեւ
Էջ 74, սյունակ 1
ԱՌԵՂ
«սայլի առեղ, թեղի, առաստաղի մեջտեղի մեծ գերանը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ei-
«ձող, գերան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ei-el-)
*el ածանցով
Կազմված է առ- նախածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *եղ հիմքից։ *eie > ե անցման համար հմմտ. *treies > երեք։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
ielekstis
«առեղ»
լատվ.
ieluksi, iľknis
«առեղ»
Էջ 74, սյունակ 1
ԱՌԻԹ
(-ի, -աց)
«հարսնախոս, միջնորդ, բարեխոս, միջոց, առիթ, պատճառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rē-t(h)ā-)
*rē-, *(a)ri-, *rēi-
Ավելի քիչ հավանական է Պատրուբանիի ստուգաբանությունը՝ առ- նախդրով *ei-t- «գնալ» արմատից կազմված լինելու մասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առթել,
առթական,
մահառիթ,
կենսառիթ,
շարժառիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
reor
«հաշվել, համարել, կարծել»
լատ.
ratio
«հաշիվ, կապ, հարաբերություն, փոխհարաբերություն, հնարավորություն, ուղի, եղանակ, հիմք, շարժառիթ, պատճառաբանություն»
լատ.
rītus
«ծես, սովորություն»
հ. հնդկ.
iti
«ընթացք»
լատ.
itus
«ընթացք»
լատ.
iter
«ուղի միջոց»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՆ
(-ին, -ինք)
«արու վայրի ոչխար, շիլկերտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rsen-
«արական»
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. ršabha- «ցուլ», ավ., հ. պ. aršen, հուն. άρσην, άρρην «այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ršabha-
«ցուլ»
ավ.
aršen
հ. պ.
aršen
հուն.
άρσην, άρρην
«այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՆԱԿ
«հոգեառ ոգի, գրող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայկական կազմություն՝ առնել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 261) համարում է ասորական փոխառություն՝ harnāgā «շնագայլ» բառից, որ ձեւով եւ իմաստով հեռու է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակատոր,
առնակային,
առնակաշուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՈՒՈՅՏ
(առվոյտ, առուտ, առուտ, առաւիտ, առաւոյտ, առաւետ, առաւօտ)
«մի խոտ՝ ասպաստ, Meduago L.»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh-
«գույնացույց արմատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orobh-)
նախաձեւից. հմմտ. ռուս. рябина «արոսենի, սնձենի». -ոյտ-ի համար՝ հմմտ. արտոյտ (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւիտանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
рябина
«արոսենի, սնձենի»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏ
II
«ուժ, զորություն, սաստկություն, կայունություն, հաստատություն, պնդություն, տոկունություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«ամուր»
Ջահ. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 85) կցում է ազդ-ին, բայց սա թերեւս պետք է համարել բաղարկության արդյունք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստագույն,
աստիաագոյն,
աստետոր,
աստի,
աստին,
աստոյ,
աստու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հաստ
հայ.
հաստատ
հ. իսլ.
fastr
հ. անգլ.
fast
«ամուր, պինդ, հաստատուն»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 85
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։