Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 137 բառահոդված (էջ 6/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԿՈՆՈՄՈՍ (իւկոնոմոս, եգոնոմոս, էգոնոմոս, կոնոմոս) «տնտես, մատակարար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. οἰκονόμος
Մատենագիտություն
H. AG 359; Աճ. ՀԱԲ 240
Էջ 292, սյունակ 1 Էջ 292
ԼԱՐ (-ոյ, -ի, -ից, -աց) «առասան, բոկ, պարան, ուղղալար, երկարութեան չափ՝ մղոն, ասպարեզ, թակարդ, նվագարանի թել, լար, նվագարան, մի տեսակ օձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *wel- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *wlərօ-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լարել, լարաբաժին, լարագիր, լարախաղաց, լարախաղացութիւն, լարախեղդ, լարաձիգ, լարաչափ, լարան, բազմալար, թանձրալար, կարմրալար, ուղղալար, կրկնալար, տրտմալար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
εύληρα
«սանձ»
լատ.
lōrum
«առասան, բոկ, պարան, սանձ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 267; Pok. IEW 1143
Էջ 292, սյունակ 1 Էջ 292
ԼԱՒ (-ի, -աց) «լավ. օգտակար, շահաւետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *labh- «բռնել, ունեցվածք, կալվածք»
արմատից: Հնարաւոր է համարւում նաեւ համեմատութիւնը հնդեւրոպական *lē(e)-/ləi- «ցանկանալ» արմատից ծագող հուն. λώϊος «աւելի լավ» բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լաւախաւս, լաւանալ, լաւիմաց, լաւութիւն, անլաւ, բարելաւ, քաջալաւութիւն, լաւատեսակ, բարելաւել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lābha
«ձեռքբերում, օգուտ, շահ»
հուն.
λαφύρον
«ավար, կողոպուտ»
լիտվ.
lōbis
«հարստութիւն, գանձ»
լիտվ.
lābas
«բարիք. բարի»
լատվ.
labs
«լավ, բարի»
պրուս.
labs
«լավ, բարի»
Մատենագիտություն
H. AG 451; Աճ. ՀԱԲ 268; Ջահ. ՀԼՊ 135; Աճ. ՀԱԲ 268
Տե՛ս նաեւ
Էջ 310, սյունակ 1 Էջ 310
ԽԱԽԱՅ ուշ՝ -ի, -աց «մակարդ, պանրի մակարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuath- «եռալ, թթվել, խմորվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kuhat-so-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խախացել, խախացոց, խախցոց, խաղցոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
caseus
«պանիր»
ռուս.
квас
«կվաս»
հայ.
քացախ
Էջ 323, սյունակ 1 Էջ 323
ԽԱՐՏԵԱՇ (-ի) «խարտյաշ, շեկ, դեղնակարմիր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հաւանաբար կազմւած է *խարտի- հիմքից՝ -աշ ածանցով։ Կապ ունի՞ արդյոք խարել «այրել, դաղել» արմատի հետ (հմմտ. շէկ- շիկանալ)։ Քիչ հաւանական է կապը գոյնանիշ *ker- արմատի հետ, որ նշանակում է մուգ գոյներ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՑ «կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ, խեցանման, խեցակոյտ, խեցակարկառ, խեցատ, խեցգետին(ն), խեցբեկ, խեցբեկագոյն, խեցբեկոր, զրախեց, նշախեց, խեցխեցի, խեցի, խեցկոյտ, խեցեայ, խեցեղէն, խեցեմորթ, պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē
«ճեղքում է»
հայ.
շերտ
<*skhed-ri
լիտվ.
skedervà
«բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽԾԻՊ (խծիբ) «եզրակար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՆԻ «վնասակար մի միջատ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 343, սյունակ 1 Էջ 343
ԽՈՐԱԿԱՐ «տարերք» (ԲՀ°)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՐՏԻԿ «(ընտիր) ուտելիք, համադամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvartīk
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորտակարարութիւն, բազմախորտիկ, թեթեւախորտիկ, լիախորտիկ, խորտակարան
Մատենագիտություն
H. AG 161; Աճ. ՀԱԲ 412