Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻԹ
(-ոյ)
«ընտանի կենդանու տված արդյունքը (կաթ, ձու, կաթնամթերք), կթում, կթվածք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯ēt-
«խեժ, ձյութ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯et-)
արմատից, որ կարող էր ունենալ նաեւ ավելի լայն իմաստ (հմմտ. խեժ «ծառի խեժ» եւ «անասնախեժ»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
kôda «դալ, խեժ»
նորվ.
kvoeda «դալ, խեժ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՄԵՐՈՍ
««կեռաս» (ԲՀ՝ «քիրէզ»)»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։ (ձեւով շատ հեռու է հուն. κέρασος-ը, որպեսզի դիտվի սրա աղավաղված ձեւը)։
Էջ 406, սյունակ 1
-ԿԻՏ
«?»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geid-
«կծել, խայթել, խուտուտ ածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gid-)
ձայնդարձ
ձայնդարձով կապված է կետ բառի հետ եւ ծագում է հնդեւրոպական *gid- ձեւից՝ *geid- «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականակիտ
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏՐ
(բբ)
«վարունգ»
(բարբառային)
Փոխառություն (հավանաբար)
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. κιτριον
(հավանաբար)
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն
kitri «վարունգ»
թուրքերեն
kitre «գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԱՓՆ
((բրբ. կլափ՝ կլափին անել, կլափին տալ), կլափել, կլամ)
«կզակ», «բերանը բացուխուփ անել», «բերանը բաց անել», «կոկորդի բերան»
(բրբ.)
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb(h)-)
Կարծես թե զուգահեռ ունի ն. գ. klaffen «բաց լինել» բայի մէջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի աճականով *gleb(h)- հիմքից (այս դէպքում կլամ ձեւը պիտի գար *gləm(bh)-ից), բայց հայերենում *g-ն *l-ից առաջ պիտի ընկնէր, եթէ չենթադրենք *gĕləm(bh) նախաձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ.
klaffen «բաց լինել»
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԾԻԾ
«գող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gig-)
կրկնավոր կազմություն, ածանցական ձեւ
կրկնավոր կազմություն՝ *gei- «պտտել, ծռել» արմատի ածանցական *gig- ձեւից։ հմմտ. հ. հնդկ. jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծծի,
կծծանք,
կծծութիւն,
գաղտակծիծ,
մանրակծծի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԵՄ(Ն)
(ճղեմ)
«կնյուն»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, գնդանման բան»
աճականով ձեւերի հետ
արմատի աճականով ձեւերի հետ:
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԶԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կղզի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-)
*-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային,
կղզեակ,
կղզիաբնակ,
կղզիանալ,
թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz «ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge «խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi «խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70;
Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 412, սյունակ 1
ԿՆՃ-
(կի՞նճ, կու՞նճ, կնի՞ճ, կնո՞ճ)
«հաստ բան, գունդ, ելունդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gen-
«սեղմել, գնդված բան, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gendio-)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-
«գունդ, գնդվածք, գունձ, կոշտ կտոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gengi- / *gong-)
Աւելի քիչ հաւանական է` *gengi-` *geng- / *gong- «գունդ, գնդուածք, գունձ, կոշտ կտոր» արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնճակ,
կնճափող,
կնճիթ,
կնճուտ,
կնջութ,
կնճքեղ,
կնճթակերպ,
կնճթանալ,
կնճթադեմ,
շնկնճիթ,
շանակնճիթ,
եղջերակնճիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
kott «կարճ եւ հաստ բան» (<*gnet-)
հուն.
γογγίλος «գնդաձեւ, կլոր»
լատ.
gingiva «լինդ»
հ. իսլ.
kokr «գունդ, գուրձ»
լիտվ.
gùnga «գունդ, գնդվածք, գունձ»
լիտվ.
gūzys «ազդրոսկրի գլուխ. կաղամբի գլուխ»
ռուս.
гуз «հետույթ»
Էջ 415, սյունակ 1
ԿՈԿՈՎ
I
(-անք)
(բրբ. կոկլվին)
«ամորձի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gou-)
*-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)
Կրկնավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gou-ից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից: հմմտ. *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)՝ մ. վ. գերմ. kugel(e), գերմ. kugel «գնդակ», նորվ. kjuka «գունձ», լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր», ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գերմ.
kugel(e)
գերմ.
kugel «գնդակ»
նորվ.
kjuka «գունձ»
լիտվ.
gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր»
ռուս.
гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։