Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԱՐԿԱՅ
(մատարկայ)
«համեմատություն, նմանություն»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է մատ- եւ արկայ բաղադրիչներից: հմմտ. առ- արկայ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 268
Տե՛ս նաեւ
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՆ
I
(-ին, -ունք, -անց)
«մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mət-
*t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«չափ»
կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան,
մատն(ա)ցոյց,
մատնահատ,
մատնեք,
հնգամատնեան,
սանդղամատն,
վարդամատն,
շալակամատն,
անձնամատն,
մատանել,
մատանի,
մատնիչ,
մատնանշել,
մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր.
maut
ն. կիմր.
bawd
մ. բրետ.
meut
«բութ մատ»
<*mə-to
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՆ
II
«բլուր, բարձունք հողակոշտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. matn
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 271) միացնում է մատոյց «զառիվեր» բառին (տե՛ս մատ-) եւ արաբ. բառի հետ նմանութիւնը համարում է պատահական:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 271
Տե՛ս նաեւ
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՈՒՌՆ
(մատուռն), -տրան, -րունք, -րանց
«մատուռ, վկայարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μαρτύριον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատրանոց,
աշխարհամատուռն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 271
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՐԱՆ
«հին հայկական տոմարի երկրորդ ամիս, հոռի ամսվա աւելի վաղ անունը»
(տոմարական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարհամատրան
Էջ 515, սյունակ 1
ՄԱՐԴ
(-ոյ, -իկ)
«թռչուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«մեռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mr̥-to-)
փոխատու լեզու՝ իրանական *marg
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սիրամարգ,
մարդակեր,
լորամարգ,
մարդաշատ,
մարդակերպ,
մարդատեաց,
մարդկակերպարան,
մարդկութիւն,
մարդագայլ,
աշխարհամարդ,
տմարդի,
բարեմարդիկ,
կնամարդի,
չմարդկապէս,
կիսամարդի,
անմարդի,
մարդաբան,
մարդաբանութիւն,
մարդակազմական,
մարդակազմութիւն,
մարդահամար,
մարդավայել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
marəγa
հ. հնդկ.
márta-
պրթ.
mrg
մ. պ.
mart
մ. պ.
mrg
սողդ.
mart
պ.
mrg
պ.
mard
ou.
murγ
հուն.
μορτός
«մարդ»
(Հեսիք.)
հուն.
βροτός
«մահկանացու»
լատ.
mors, -tis
լիտվ.
mirtis
«մահ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 276;
H. AG 472;
Ջահ. ՀԼՊ 533;
Աճ. ՀԱԲ 279
Էջ 517, սյունակ 1
Էջ 518, սյունակ 1
ՄԱՐՄԻՆ
(-ոյ)
«միս մարմին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
արմատից: Համեմատութիւնը կասկած է հարուցում, եւ հնարավոր է համարվում ենթադրել իրանական աղբյուր, բայց այսպիսի բառ չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարմնագեղ,
մարմնածին,
մարմնակից,
մարմնահար,
մարմնապէս,
մարմնացի,
թանձրամարմին,
քաջամարմին,
գեղեցկամարմին,
երկմարմին,
թուլամարմին,
բազմամարմին,
մարմնամարզական,
մարմնամարզիկ,
մարմնամարզութիւն,
գեղամարմին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
márman-
«հող, աճուկ, կարեւոր մարմնանդամ, անպաշտպան մարմնամաս»
լիտվ.
melmenys
«երիկամը պատող միս»
Մատենագիտություն
H. AG 473;
Աճ. ՀԱԲ 287;
Pok. IEW 720
Էջ 519, սյունակ 1
ՄԱՑԱՌ
(բ. մացակ «արմատ»)
«մացառ, թփուտ. խիտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mak-
«տորորել, ճմլել, սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mak-so-)
Ինչպես ցույց է տալիս մացառ եւ մացակ ձեւերի զուգադրումը, արմատն է մաց. սա կարելի է, թերեւս, համեմատել լատ. maceria «ցանկապատ, կավաշեն պատ» բառի հետ, որ հակված են բխեցնելու հնդեւրոպական *mak- արմատից. այս դեպքում, թերեւս, *mak-so > մաց:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
maceria
«ցանկապատ, կավաշեն պատ»
Էջ 519, սյունակ 1
ՄԱՒՏ
(մօտ)
«մոտ, մոտիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Նույնը մատ- արմատի հետ. ւ-ի համար հմմտ. յատ-յաւտ (յօտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատչիլ,
մատտալուտ,
մատտակա,
մատտակաց,
մատտաւոր,
մարդամատ,
չարամատ,
մօտաւորապէս
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։