Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 750 բառահոդված (էջ 58/75)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 591, սյունակ 1 Էջ 591
ՇՈՂ I (ուշ՝ -ի, -ից, -ոյ) «շող, շողուն, լուսաւոր, փայլուն, տաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'olo-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'olo- *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» արմատից, որից նաեւ նշող, նշոյլ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողալ, շողանալ, շողատոր, շողային, շողափայլ, շողկատարուցանել, շողշողիլ, շողշողենի, շողշողուն, ամպաշող, լուսաշող
Մատենագիտություն
Pok. IEW 594; Աճ. ՀԱԲ 529
Տե՛ս նաեւ
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՃ I «նուագ, նուագարան, նուագելու գործիք»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապ ունի շոճի=սոճի բուսանուան հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՅՏ (շուտ) «փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skheud- *skeud- «գցել, նետել, հալածել, (անանցող.), նետվել, շտապել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շուտաբան, շուտախօս, շուտութիւն, շուտասելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
zūd
«փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՇՈԿԵԼ «ջանալ գեղեցիկ երեւալու, նազկոտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skeg- «ցատկել, աշխոյժ, շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhog-) *skhog-> շոկ
Կրկնաւոր կազմութիւն, որի հիմնական շոկ բաղադրիչը կապ ունի հնդեւրոպական արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոշոկան, շոշական
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒՆ (շան) «շուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'uōn- «շուն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնանալ, շնաբարոյ, շնաբերան, շնագլուխ, շնկնճիթ, շնութիւն, շանագլուխ, շանազգեստ, շանաճանճ, շանի, շնազգայ, շնախոտ, շնական, շնակապիկ, շնային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
çván-
հուն.
—
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՆՉ (-ոյ) «շունչ, շնչառություն, հոգի, անձ, օդի շունչ, քամի»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Թերեւս բնաձայնական կազմություն։ Պոկոռնին (Pok. 1, 632) բխեցնում է *k’uonk’ - նախաձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնչել, շնչական, շնչակեաց, շնչաւոր, շնչապահ, միաշունչ, համաշունչ, անշունչ, բոցաշունչ, բռնաշունչ, դառնաշունչ, խստաշունչ, հողմաշունչ, հրաշունչ, մահաշունչ, յորդաշունչ, շնչառություն, շնչահեղձ, շնչարգելություն, մեղմաշունչ, ներշնչանք, ներշնչում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535; Pok. 632
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՈՒՔ (-ոյ, -ի) «շվաք, ստվեր, ծածկոց, հովանի, շուք, շքեղութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu- «լուսավորել, լուսավոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'uoko-) որից կազմվել է նաեւ *k'euk- հիմքը
որից կազմվել է նաեւ *k'euk- հիմքը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շքալ, շքեղ, շքադիր, շքեղազարդ, շքեղաշուք, մեծաշուք, անշուք, բարեշուք, չարաշուք, սքանչելաշուք, գեղաշուք, գեղեցկաշուք, բազմաշուք, շքախումբ, շքամուտք, շքանշան, շքեղափայլ, շքերթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
scati-
«լուսավորում է, փայլում է, վառվում է»
հ. հնդկ.
çukra-, çukla-
«լուսավոր, սպիտակ, մաքուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 132
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՈՒՔՈՒՖԱՅ «մի լուծողական դեղաբոյս» (բժշկ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրս. šikufa
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 596, սյունակ 1 Էջ 596
ՇՌԱՅԼ «շռայլ շռայլություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «ցատկել, շուրջը ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skher-s-) -այլ ածանցով
*-այլ* ածանցով. (հմմտ. *մռայլ*), որտեղից նաեւ *ցիր*.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռայլել, շռայլություն, շռայլական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kirati-
«ցանում է, շաղ է տալիս, թափում է, նետում է, շպրտում է»
մ. վ. գ.
schrren
«ցատկեցնել, ցրել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 597, սյունակ 1 Էջ 597
ՇՐՏՆՈՒԼ «խրտնել, վախենալ, շշկլվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-d- «ցատկել, ոստնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kr-d-)
արմատից. առանց *s-ի ձեւից ծագում է խրտնուլ բայը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրտումն
Տե՛ս նաեւ