Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 806, սյունակ 1
-Ի
«արծաթի (հմմտ. արծաթ), գերի (հմմտ. գերել), երկ-սայրի (հմմտ. սայր), կաղնի (հմմտ. կաղին), կոզի «կարագ» (հմմտ. կով՝ վ/զ հերթագայությամբ), հոգի (հմմտ. հոգ, հով), ներքինի (հմմտ. ներքին), ամայի (հմմտ. ամալ «քանդել»), արի (հմմտ. այր, ար-), աւելի (հմմտ. յ-աւելուլ), ձրի (հմմտ. ձիր), այծի (հմմտ. այծ), հանի «տատ» (հմմտ. հան)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-iyo/ -ā-
ածանց
Ծագում է հ.-ե. *-iyo/ -ā- ածանցից: Եթե -ի/ա-ով հիմքերի սեռական-տրական -ի-ն ծագում է հ.-ե. *-iyo- ածանցից, ապա ծագմամբ նույնական է -ի ածանցի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
svápn(i)yam
«երազ»
հ. հնդկ.
svápna
«քուն»
լատ.
somnium
«երազ»
լատ.
somnum
«քուն»
հուն.
δεξιό
«աջ, աջակողմյան»
Էջ 806, սյունակ 1
-ԻԿ
«աղջիկ, այրիկ, աչիկ, մասնիկ, փոքրիկ, այլեւ Աստղիկ, Ձուիկ, Յուսիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-kon-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-i-)
բաղադրյալ *-kon- ածանցից՝ *-i- հիմքակազմ տարրով
Ինչպես ցույց է տալիս իկ-ով բառերի թեք հոլովների -ն- ով հիմքը (աղջիկ, -ան, աչիկ, -ունք եւ այլն), ծագում է հնդեւրոպական բաղադրյալ *-kon- ածանցից՝ *-i- հիմքակազմ տարրով եւ *-kon- > -կն ածանցմամբ: *k-ն ն-ից առաջ չի շնչեղանում, ինչպես ակն, ձուկն, մուկն (հմմտ. նաեւ մատն < *-mat-) բառերում: Եզակի ուղղականի համար հնարավոր է ենթադրել սկզբնական *-n-ի անկում եւ թերեւս...
Էջ 807, սյունակ 1
-ԻՆՔ
«նախատինք, բերդայինք, գահինք, դստինք, հեգենայինք, մաղինք, քրիստոսինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *en-es
հոգնակի ձեւ
Այս ածանցի տակ միաւորուող` բայերից անուններ ածանցող -նիք-ը (նախատինք) եւ հաւաքական անուններ կազմող -ինք-ը հաւանաբար նոյն ծագումն ունեն, ինչ -ն-ով վերջացող մի շարք բառերի -ինք-ը, որ գալիս է հ.-ե. *-n-ով վերջացող հիմքերի հոգնակի *en-es ձեւից: Եզակի թւում ն-ից զուրկ քար տիպի բառերի հոգնակի քարինք ձեւի համաբանութեամբ -ինք-ը կարող էր տարածուել եւ ստանալ ինքնուրոյն հաւաքականի արժէք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նախատինք,
բերդայինք,
գահինք,
դստինք,
հեգենայինք,
մաղինք,
քրիստոսինք,
առինք,
բեռինք,
գառինք,
դառինք,
եղինք,
լերինք,
ազինք,
խաշինք,
նեռինք,
քարինք
Էջ 808, սյունակ 1
-ԿՈՏ
«դանդաղկոտ, ծիծաղկոտ, վախկոտ, ցատկոտ»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է -կ- ածականից եւ -ոտ ածանցից. ընդ որում կան -կ-ով եւ առանց -կ-ի տարբերակներ՝ նախանձկոտ-նախանձոտ. ավելի քիչ հավանական է -կ-ն դիտել որպես -ուկ-ի կամ -իկ-ի շեշտակորույս տարբերակը. թեեւ կան վաղվաղուկ-վաղվաղկոտ զուգահեռ ձեւերը, բայց դրանք եզակի են կանգնած՝ -կոտ-ով այլ բառերի համար -ուկ-ով կամ -իկ-ով տարբերակներ չեն հանդիպում (օրի-նակ՝ դանդաղկոտ-ի դեպքում չկան դանդաղուկ կամ դանդաղիկ տիպի ձեւեր):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դանդաղկոտ,
ծիծաղկոտ,
վախկոտ,
ցատկոտ,
նախանձկոտ,
նախանձոտ
Էջ 808, սյունակ 1
-ԿՈՒ
«յաղթկու, յուժկու»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է -կ- ածականից եւ -ու ածանցից: հմմտ. յաղթկու-յաղթու:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղթկու,
յուժկու
Էջ 808, սյունակ 1
-ՃԱՆ
«գինեճան, տիրեճան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -čan
«սեր»
Ծագում է իրան. -čan (-čanah-) «սեր» բաղադրիչից (հմմտ. հ. պրսկ. Aspačanah «ձիասեր», այլեւ պրթ. šadčan «երջանիկ»՝ šad «ուրախություն» հիմքից) եւ հանդիպում է նաեւ իրանական փոխառություններում՝ դաւաճան, խրախճան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեճան,
տիրեճան,
դաւաճան,
խրախճան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պրսկ.
Aspačanah
«ձիասեր»
պրթ.
šadčan
«երջանիկ»
šad «ուրախություն» հիմքից
Էջ 809, սյունակ 1
-ՆԻ
«գաղտնի, յայտնի, նախնի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-eniyo-/-ā-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-en(o)- + *-iyo-/-ā-)
բաղադրեալ ածանց
հ.-ե. արմատ՝ *-niyo-/-ā-
տարբերակ
1. Ծագում է հ.-ե. *-eniyo-/-ā- բաղադրեալ ածանցից (*-en(o)- + *-iyo-/-ā-) կամ սրա *-niyo-/-ā- տարբերակից` նախորդող -ի-ով (հմմտ. յայտ, -ի, -ից): 2. կազմուած է համեմատաբար ուշ` -ուն-ից եւ երկրորդային -ի ածանցից (հմմտ. թաքուն-թաքնի):
Էջ 810, սյունակ 1
-ՈՏ
«բորոտ, դեղոտ, ժանգոտ, մոխրոտ, տաղտկոտ, փութոտ, երկչոտ, լքանոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար ծագում է հոտ բառից՝ նույն հարաբերությամբ, ինչ -ատ < հատ, կամ, որ ավելի քիչ հավանական է, -ուտ ածանցի համար հիմք հանդիսացած *-od-ի (հմմտ. հուն. -ώδης) կարճ ձայնավորով *-od- ձեւից (այսպիսի ձեւ հ.-ե. այլ լեզուներում չի ավանդված):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորոտ,
դեղոտ,
ժանգոտ,
մոխրոտ,
տաղտկոտ,
փութոտ,
երկչոտ,
լքանոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
-ώδης
Տե՛ս նաեւ
Էջ 810, սյունակ 1
-ՈՒ
I
«կծու, հասու, յաղթու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-wes
«դերբայական ածանց»
(անմիջական նախաձեւ՝ *-usyā)
իգ. *-usyā ձեւից
Հավանաբար ծագում է հ.-ե. դերբայական *-wes ածանցի իգ. *-usyā ձեւից։ հանդես է գալիս նաեւ -ածու (ակնածու), -առու (մտառու), -արբու (գինարբու, հմմտ. գինարբուք), -արկու (բանսարկու), -ըմպու (գինըմպու), -կալու (ակնկալու), -կացու (վերակացու), բաղադրիչներով բաղադրություններում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծու,
հասու,
յաղթու,
ակնածու,
մտառու,
գինարբու,
բանսարկու,
գինըմպու,
ակնկալու,
վերակացու
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։