Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 57 / 200
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԹ
(իրիթ)
«մեծ սեպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *urit-)
այս արմատի *ureid-s- ձեւից է համարվում երգիծանել-ը (տե՛ս): Աւելի քիչ հաւանական է *rei- «պատռել, քերծել» արմատի *re-t- ձեւից բխեցնելը:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 156
Տե՛ս նաեւ
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԿԱՄՆ
(-ունք, -անց)
«երիկամ»
(սովորաբար անեզ. գործածությամբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *streig-
«շերտ, այլեւ միջուկ, սիրտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *treig'hme-no-)
Թերեւս հնագոյն հայերէնից է փոխառեալ վրաց. tirkmeli «երիկամ» բառը, որի ընդհանուր ծագումը հայերէնի հետ նշել է Մառը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
strigeno «ուղեղ»
սլավ.
*strьženь «մեջտեղ, ուղեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 46
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻՆՋ
(-ոյ, -ու)
«էգ հորթ, մատաղ կով, կով»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'er-
«գլուխ, եղջյուր, եղջերավոր անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'rentio-)
հմմտ. հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ» (ըստ Պատրուբանյանի. մերժում է Աճառյանը, ՀԱԲ 2, 56, առանց հաշվի առնելու, որ *k'r-ով սկսվող նախաձեւի դեպքում *k'-ն կարող էր ընկնել, ինչպես k'l-ի դեպքում). (հմմտ. *k'luke-> լսել, *k'lu-ro> լուր)։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցումը կենդանի նշանակող արմատից՝ որոջ բառի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երնջ(ն)ակ,
երիժնակ,
իգատերնջնակ,
իգատերնջայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
(h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԿԱԹ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«երկաթ, երկաթե գործիք, շղթա, կապանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)u-)
*-u աճականով
նոյն զարգացմամբ, ինչ երկին բառի մէջ՝ ենթարկուած արծաթ բառի ազդեցութեանը. երկաթը հնում կապուած է եղել երկնքի հետ՝ ստացուելով երկնաքարից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկաթագամ,
երկաթագործ,
երկաթակապ,
երկաթապատ,
երկաթի,
աներկաթ
Նոր՝
երկաթեայ, երկաթուղի, երկաթուղային, երկաթավաճառ
երկաթեայ, երկաթուղի, երկաթուղային, երկաթավաճառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
rkina (քարթվելական ձեւ)
մեգր.
rkina
լազ.
erkina
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՐ
(-ի, -աց, այլն՝ -իւ)
«երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«երկիր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-)
*er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել,
երկրպագելի,
երկրավոր,
երկրագործ,
երկրածին,
երկրակալ,
երկրական,
երկրակեաց,
երկրաչափ,
երկրեայ,
երկրատես
Նոր՝
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα ((°) (<*erpō, *erō>))
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda «երկիր»
կիմր.
erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332;
KZ 197
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿ-Ն
«վախ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *duei-
«վախենալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dui-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնչիլ,
երկնչոտություն,
երկչոտ,
երկիւղ,
երկեղ,
երկիղ,
երկիւղած,
երկիւղուկ,
երկեղուկ,
երկեղոտ,
աներկիւղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
dvaēθa «սպառնալիք»
հուն.
δείδω «վախենալ»
հուն.
δεος «վախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 65;
Pok. IEW 227
Էջ 228, սյունակ 1
ԵՐՇԻԿ
««երշիկ» (նոր գրական բառ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. erišgi
Աղբյուր՝ թրք. irišgink
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երշիկագործ,
երշիկարան,
երշիկեղեն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 68-69
Էջ 228, սյունակ 1
ԵՐՈՒՆԴԵՂ
«ծծումբ»
(բբ)
Ծագումն անհայտ է
Առանձնացելի՞ է արդեօք -դեղ կամ -եղ բաղադրիչներից մեկնումեկը
Էջ 228, սյունակ 1
ԵՐՋԱՆԻԿ
-ի, -աց
«բախտավոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pri-
«հաճել, բարեհաճել, սիրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prāi-, *pri-)
արմատից (+ անիլ)
Աճառեանը սրա հետ միացնում է նաեւ երան(ի)-ն, որ, սակայն իրանական ծագում ունի (տե՛ս)։ Հնարավո՞ր է արդեօք նաեւ երջանիկ-ի իրան. ծագումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երջանկանալ,
երջանկաւետ,
բարեբախտ,
նախերջանիկ,
գերերջանիկ,
բազմերջանիկ,
երջանկայիշատակ,
ապերջանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prīyatē «սիրում է»
հ. հնդկ.
prīti «ուրախություն, բավարարություն, հաճույք»
հուն.
πρᾶος «սիրալիր, մեղմ»
գոթ.
frijōn «սիրել»
հ. պ.
priyati «բարեհաճել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69
Տե՛ս նաեւ
Էջ 228, սյունակ 1
ԵՐՓՆ
(գրված նաեւ ներփն)
«գույն, երանգ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *perk'- «խայտաբղետ» արմատի հետ, այս դեպքում փ-ն անբացատրելի է մնում։ ... քիչ հավանական է նաեւ բխեցումը հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից` արփի-ի բառի հետ միասին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երփնագոյն,
երփնաներկ,
երփներանգ,
գեղերփնել,
լուսերփն,
ծիրաներփնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
farawa «գույն» (<*pork'-uo)
լիտվ.
sir̃pti «հասունանալ» (< «կարմրել»)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։