Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 57 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՆ III (ուշ՝ երան) «թոյլ քամի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «շաղել, ցնցել, փնչալ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πρημαινω «ուժեղ փչել (քամու մասին)»
խեթ. parāi «փչել (քամու մասին)»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՆԱԼ «հեռանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «հանել, տանել»
Եթէ իմաստը ճիշտ է որոշուած, թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *per- «հանել, տանել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. para «հեռաւոր»
հայ. հեռի
գոթ. fairra «հեռու»
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՍՏԱՆ -ի, -աց (անեզ., ուշ` նաեւ եզակի) «հետոյք, թանչ, թութք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *prōk'to- «հետոյք»
հայ-հունական զուգաբանություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πρωκτός «հետոյք, հետանցք»
Մատենագիտություն
H. AG 143; Աճ. ՀԱԲ 41; Pok. IEW 846
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԲ «երբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *e-
հ.-ե. արմատ՝ *bher- (անմիջական նախաձեւ՝ *bhr-)
բայց կազմության մեկնությունը դժվարություններ է հարուցում. բաղկացած է ե- (հ.-ե. *e-) եւ րբ- (հ.-ե. *bher- ` *bhr-) տարրերից. իմաստով եւ ձեւով մոտ է հուն. οφ—
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երբեմն, երբեք, երբեմնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. οφ—
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԲՈՒՃ (-ոյ) «կենդանու կրծքամիս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhrugo- «կոկորդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bh(ե)rug-, *bhorg-)
արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φαρυξ (ուշ՝ φάρυνξ) «կոկորդ»
լատ. frumen «կոկորդ» ((*frug-s men))
հ. իսլ. barki «պարանոց»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 45; Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳ (-ոյ) «երգ, բանաստեղծություն, նվագարան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *erkuo- «ճառագայթել, շողալ, հնչել, երգել, գովերգել» (անմիջական նախաձեւ՝ *erku-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգել, երգեցիկ, երգահան, երգիչ, երգեցող, եղերգութիւն, քնարերգ, ողբերգակ, հագներգութիւն, կատակերգակ, նախերգանք, օրհներգու, երգահան, թատերերգակ, դիւցազներգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. arká «ճառագայթ, երգ, երգիչ»
խեթ. arkuāc «աղոթել»
Մատենագիտություն
H. AG 443; Աճ. ՀԱԲ 43
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ (երգէծ-. հերգիծանել) «պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ, երգիծումն, երգիծական, երգիծանք, երգիծաբան, երգիծաբանական
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԴ (-ոյ) «տանիքի լուսամուտ, երդիկ, տուն, ծուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել, տանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *per-to-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդակից, երդաշէն, երդահամար, երդումարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. pərǝtu- «անցարան, անցուղի, անցատեղ»
հուն. —
լատ. porta «դարպաս, մուտք, ելք, անցարան»
լատ. portus «նավահանգիստ, ապաստան, տուն»
հայ. հորդ «անցք, անցուղի»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 64
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԴՈՒՄ(Ն) (-ն) «երդում, ուխտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «հանդիսավորապես ասել, խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *urēdhu-(?))
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդնուլ, երդնուալ, երդումն, երդումնտել, երդմնիլ, երդմնազանց, երդմնակեր, ստերդումն, շատերդումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. βερυω «արտասանել» ((Հեսիք.))
լատ. verbum
գոթ. waúrd
պրուս. virds «բառ»
ավ. urvāt-գ «սահմանում, պահանջ, պատվեր» ((*urēto->))
հուն. ρητον «պայմանավորվածություն, պայման»
հ. սլ. rota «երդում»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 142; Ջահ. ՀԼՊ 156; AG 443
Էջ 223, սյունակ 1 Էջ 223
ԵՐԵԿ (երեակ) «երեկո, երեկ, արեւմուտք, գիշերավար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *reguos- «մութ, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *reguos- «մութ, խավար» նախաձեւից: Հմմտ. հ. հնդկ. rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի», rajanē «գիշեր», հուն. ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար», գոթ. riqis «խավար, մութ», թոխ. Ա orkām «խավար»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեկոյ, երիկուն, երեկոյանալ, երեկոր, երեկորեայ, երեկորի(ն), երեկորնեայ, երեկաւքք, երեկաւքոց, ցերեկ, ցերեակ, ցերեկութիւն, ցերեկոյթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի»
հ. հնդկ. rajanē «գիշեր»
հուն. ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար»
գոթ. riqis «խավար, մութ»
թոխ. Ա orkām «խավար»
Մատենագիտություն
H. AG 443; ՀԱԲ 45