Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված · Էջ 57 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՂ «մի բույս՝ ջամջամ, թերխաշ, պացադ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «ծաղկել, փթթել, տերեւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բողի, բողիկ, բոխի, բողիճ, իգաբող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φύλλον «տերեւ»
լատ. folium «տերեւ»
հ. իռլ. bile «ծառ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 464
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՄԲԻԼՈՍ «շերամորդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. βομβύλος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 466
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՅԹ I -ոյ, ոց, -ի, -աց (բոյթն, -ան) «բութ, բթամատ, փափկամիս, հաստ մսակտոր, նվագարանի սեպ, նվագարանի բանալի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu- «փչել, ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bheu-t-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. անգլ. budde
անգլ. bud «բողբոջ»
մ. ն. գերմ. botte
նիդեռլ. bot «բողբոջ»
մ. վ. գերմ. butze «միջուկ, գունդ»
մ. վ. գերմ. būzen «ուռչել, ցցվել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 114
Էջ 135, սյունակ 1 Էջ 135
ԲՈՅՍ -ոյ «բույս, զարմ, սերունդ, ծնունդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bheu- «աճել, բարգավաճել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhou-ko-)
Աճառյանը -ս-ն համարում է ածանցական, մինչդեռ *u-ից առաջ *k-ն դառնում է ս։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բուսանիլ, բուսաբեր, բուսարձակ, բուսուկ, ընդաբոյս, մոլաբոյս, ընդվայրաբոյս, մայրաբուսակ, ինքնաբոյս, բնաբոյս, բարեբոյս, առատաբոյս, խոտաբոյս, բուսարան, բուսաբանական, բուսաբանութիւն, բուսականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φυτόν «բույս, բողբոջ, զավակ, սերունդ»
ռուս. билье «բույս»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 136, սյունակ 1 Էջ 136
ԲՈՌ (-ոյ) «իշամեղու, արու մեղու»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «բզզալ, ղղզալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhor- (+-ն))
Բնիկ հնդեւրոպական` *bhor- (+-ն) *bher- «բզզալ, ղղզալ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոռեղ, բոռեխ, բոռեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bam-bhara «մեղու»
հ. հնդկ. bambharali «ճանճ»
հուն. πεμ-φρη-δών «բոռ, իշամեղու»
սերբախորվ. bümber «բոռ, իշամեղու»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 472-473
Տե՛ս նաեւ
Էջ 136, սյունակ 1 Էջ 136
ԲՈՌԻՏ (ԲՈՌԻ) ««գիծ ընտիր» (տարընթերցուած` բոռիտ «բռնի. գիծ ընտիր»)» ((ԲՀ))
Անստույգ
Ինչ-որ օտարալեզու բառակապակցութիւն կամ բարդ բառի հայերեն արտայայտում (°):
Էջ 136, սյունակ 1 Էջ 136
ԲՈՍՈՐ -այ «արիւն, արնագոյն, արնակարմիր, կարմիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. βοσόρ < եբր. bāsərā) (քաղաքանուն, որ հայ հեղինակների մեկնաբանութեամբ եւ բարկութեամբ` «...կարմրութիւն ձորձոց իւրոց ի Բոսորայ», ստացել է նշուած իմաստները
քաղաքանուն, որ հայ հեղինակների մեկնաբանութեամբ եւ բարկութեամբ` «...կարմրութիւն ձորձոց իւրոց ի Բոսորայ», ստացել է նշուած իմաստները։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոսորաբուխ, բոսորած, բոսորակայլակ, բոսորային, բոսորատիպ, բոսորերանգեան, բոսորագեղ, բոսորագոյն, բոսորաներկ, բոսորավառ, բոսորափայլ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 473
Էջ 136, սյունակ 1 Էջ 136
ԲՈՐ «բոր (հիւանդութիւն), բորոտութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «ծակել, կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
Աղբյուր՝ սողդ. βr'wk' (թերեւս)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *bhor- *bher- «ծակել, կտրել, ճեղքել» արմատից։ ավելի հաւաստի է համարում բխեցնել իրանական աղբիւրից` իբրեւ վկայութիւն բերելով սողդ. βr'wk' բառը` ըստ Գոբյոյի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորոտ, բորոտութիւն, բորոտիլ, բորոտանալ, բորութիւն, քած բոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhárvati «կրծում է, ծամում է, ճարակում է»
հայ. բիր
հուն. *φάρω «ճեղքել, մանրել»
լատ. forō «ծակել»
լատ. feriō «խփել, հրել, ծակել, ճեղքել»
լիտվ. berrt «սրորել» (իմաստի համար` հմմտ. լատ. scabō «քերել» եւ scabies «բոր, քոս»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 475
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԲՈՍ «մգլոտություն, մգլվածություն»
Անստույգ (թերեւս)
Կապ ունի՞ արդյոք բերել բայի հետ (անբացատրելի է բոր-ի եւ բոս-ի հարաբերության համար, թերեւս, հմմտ. քոր եւ քոս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորբոսահամ, բորբոսահոտութիւն, բորբոսային, բորբոսիլ, անբորբոս, անբորբոսային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԵՆԻ (-ի, -ից) (բորեան, բորայ, բորէ) «բորենի, մարդագայլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «փայլուն, թխասպույր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-) +ենի ածանց
*-n-ով կազմության համար (հայերենում հետագայում ձեւափոխված)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhalla-
հ. վ. գերմ. bero «արջ»
ավ. bawri «կուղբ, ջրշուն»
լիտվ. beras «աշխետ, շագատ»
ավ. bawraini «կուղբ, կղբային»
հուն. φρύνη, φρύνος «խլուրդ, գորտ»
լատ. fibrinus «կղբային»
հ. վ. գերմ. brun «շագանակագույն»
պրուս. brunse «մի տեսակ ձուկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476