Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 486, սյունակ 1
ՃԱՂԱԳ
(ճեղագ, ճագագ, ճարգագ)
«մացառապատ անտառ, մացառուտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
որտեղից նաեւ վրաց. čalaki «գետափնյա մացառուտ, եգիպտացորենի հարդ»։ Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 178) նախնական է համարում կովկասյան ձեւերը, բայց որոնց ձեւը (-ak-ով) ակնհայտորեն իրանական է, եւ կան քրդական համապատասխան ձեւեր։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
čalaki
«գետափնյա մացառուտ, եգիպտացորենի հարդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 486, սյունակ 1
ՃԱՂԱՏ
«ճաղատ, հերաթափ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հ. հնդկ. khalatī
«ճաղատ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 179) կասկածով համարում է -ատ վերջածանցով կազմություն՝ *ճաղ «մազ» բառը համարելով կովկասյան փոխառություն, բայց կովկասյան ձեւերը միայն ջ-ով են. հմմտ. ՀԼՊ 610։ Թերեւս իրանական փոխառություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաղատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khalatī
«ճաղատ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 179;
ՀԼՊ 610
Տե՛ս նաեւ
Էջ 487, սյունակ 1
ՃԱՅ
-ի, -ից
«ուրուր, ագռաւացեղ մի թռչուն, մի արագիլ, մի տեսակ ծովաթռչուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմութիւն, որի նման կազմութիւններ կան հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 180-181) բերում է այս ձեւերը, բայց դրանց յարաբերութիւնը անյայտ է համարում։ Կա նաեւ հայ. բ. ճարեց «սեւ կեռնեխ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճայեակ,
ճայեկ,
անտառաճայ,
մայրեճայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
чайка
«ուրուր»
վրաց.
čari, čaro
«ուրուր»
թրք.
çay
«ցին»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 180-181
Էջ 489, սյունակ 1
ՃԱՇԱԿ
-ի, -աց
«համտես. օրինակ, կում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հայ. (<իրան.) ճաշ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաշակել,
ճաշակելի,
անճաշակ,
դառնաճաշակ,
գեղեցկաճաշակ,
նորաճաշակ,
դժվարաճաշակ,
դյուրաճաշակ,
ճաշակավոր,
հնաճաշակ
Մատենագիտություն
H. AG 187;
Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 490, սյունակ 1
ՃԱՐԱԿ
II
(-ոյ, -ի, -աց)
«ուտելու խոտ, տարածվող նյութ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. čarak
փոխատու լեզու՝ պ. čārā
փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճարակակից,
ճարակաջուր,
ճարակատոր,
ճարակումն,
համաճարակ,
խոտաճարակ,
հրամաճարակ,
մկնաճարակ
Մատենագիտություն
H. AG 191;
Աճ. ՀԱԲ 191
Էջ 492, սյունակ 1
ՃԵՐՄԱԿ
(-ի-ա)
«սպիտակ (ձիու համար ասված)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *čarmak
հմմտ. պրս. čarma:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճերմակաձի,
ճանճաճերմակ
Մատենագիտություն
H. AG 189;
Աճ. ՀԱԲ 197;
Ջահ. ՀԼՊ 533
Էջ 502, սյունակ 1
ՄԱՀ
(-ու, -ուան, -ուամբ, -ունք, -ուանց)
«մահ, վախճան, կոտորած, սպանդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Իրանական փոխառություն է, չնայած համապատասխան իրանական ձեւը չի հավաստվում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մահածին,
մահաբեր,
մահաշունչ,
մահկանացու,
մահապարտ,
խեղդամահ,
վաղամահուկ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 181
Էջ 503, սյունակ 1
ՄԱՂՁ
(-ոյ, -ի, -ից)
«մաղձ, լեղի, դառնություն, բարկություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *melg'h-
«ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mlg'h-)
որպես «ուռած բան»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 240) կասկածելի է համարում։ Աւելի կասկածելի է միացնել (մաղաս-ի հետ միասին) գոյնանիշ (մփին, կեղտոտ գոյների համար) *mel արմատին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաղձատել,
մաղձայոյզ,
մաղձախառն,
մաղձութիւն,
բազմամաղձ,
մաղձոտ,
մելամաղձիկ,
մելամաղձոտ,
մելամաղձութիւն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 723;
Աճ. ՀԱԲ 240
Տե՛ս նաեւ
Էջ 504, սյունակ 1
Էջ 504, սյունակ 1
ՄԱՄ
«տատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a
(անմիջական նախաձեւ՝ *mā)
բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mam(m)a նախաձեւից, որ ունի նաեւ ոչ կրկնավոր *mā ձեւը եւ բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մամխոտայ,
նախամամ,
երկմամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
mām(ā,-i)
«մայր»
հուն.
μάμμη
«մայր, տատ»
լատ.
mamma
«ստինք, մայր»
լիտվ.
māmā
«մայր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 604;
ՀԱԲ 242
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։