Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 56 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
ԵՂՋԻՒՐ (հին՝ եղջեր), -ջեր, -ջերց (-ջերաւ) «եղջիւր, կոտոշ, պոզ, սրվակ, մի անկիւնազարդ, այծեղջիւր (պտուղ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k’er- «վերնամաս, գլուխ, եղջիւր, գագաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’reuer- կամ *k’reuro-) արմատից ենթադրված
*k՛reuer- կամ *k՛reuro- նախաձեւի դեպքում ենթադրվում է *k՛r-ի նույնպիսի զարգացում, ինչպես *bhr-ի դեպքում (աղբիւր եւ եղբայր բառերում), որը քիչ հավանական է․ անհավանական է նաեւ խեթ․ *karauar «եղջիւր» եւ հայ․ եղջիւր բառերի համար *ghr-ով նախաձեւի վերականգնումը (փոխանակ *k՛r-ով նախաձեւի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղջերու, եղջերատր, եղջերիկ, եղջերուաքաղ, եղջերցել, միեղջերու, մահիկեղջիւր, ռնգեղջիւր, այծեղջիւր, միեղջիւր, եղջերենի, եղջերաւոր, եղջիւրաքոյս, եղջիւրահանդիպեալ
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
ԵՂՏԻՒՐ (հին՝ եղտեր, այլեւ՝ աղտիւր) «ջրարբի տեղ, ճահիճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *el-d-, *l-d-) -իւր վերջածանցով
*el- «փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել» արմատից (*-d- աճականով)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ. uldna «բորբոսնել»
հ. հոլ. ylda «բորբոսահոտ»
հ. վ. գ. oldar «կեղտի կտոր, կեղտի փշուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
ԵՂՐԴԻ (բրբ. եղվրդի «սպիտակ կեչի») «եգիպտական ուռի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «գույնանիշ արմատ»
կազմված հնդեւրոպական *el- գույնանիշ արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. elira «լաստենի»
հ. խոլ. ilstri «ուռենի»
հայ. եղեւին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
ԵՂՐԻ (բրբ.) «մրտավարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «գույնանիշ արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *eltriio- °)
*el- գույնանիշ արմատից (*eltriio- °):
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
Ե-Մ անկ. էի, հրամ. ե՛ր, երուք, ստորադ. իցեմ, անորոշ (ուշ)՝ ել, -ոյ «լինել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *es- «լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *es-mi)
*es- «լինել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
էակ, էական, էանալ, էութիւն, էապես, անէ, անէութիւն, չէական, չէութիւն, չեզոք, նախէ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ásmi
հուն. ειμί
հ. խուլ. em
լիտվ. esmì
հ. սլ. jesmĭ
Մատենագիտություն
H. AG 442; Աճ. ՀԱԲ 25-26
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՌ «եռում, եռացող բան, եռք, մարմաջ, բորբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ers- «եռալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եռալ, եռանդն, եռանդնանալ, եռանդնաբար, եռանդնալից, եռանդնոտ, եռանդնումն, սրտեռանդն, ջերմեռանդ(ն), զեռալ, զեռուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. arsati «հոսում է»
խեթ. ahšaniia «նախանձել, խանդել»
լատ. errō, -are «մոլորվել, թափառել»
գոթ. airripa «մոլորություն»
հ. սաքս. irri «զայրացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 30; Pok. IEW 336
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՌԱՆԴ II «սահման. (թրբ.) սահմանաթումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *rem- «հանգստանալ, հեն(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *rnt < *rmt-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խվ. rond
գ. Rand «եզր, սահման»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՍ իմ, ինձ, զիս, յինէն, ինեւ (զինեաւ), մեք, մեր, մեզ, ի մէնջ, մեւք (մեաւք) «ես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eg- (անմիջական նախաձեւ՝ *es) u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եսական, եսամոլ, եսամոլութիւն, եսապաշտ, եսապաշտական, եսապաշտութիւն, եսասէր, եսասիրական, եսասիրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. εγω
գոթ. ik
լիտվ. aš, eš
պրուս. as, es
Մատենագիտություն
H. AG 442; Աճ. ՀԱԲ 32
Էջ 219, սյունակ 1 Էջ 219
ԵՐԱ- «առաջին, նախա-»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *prō- «առաջ, առջեւից, նախա» (անմիջական նախաձեւ՝ *prə-)
երախայրի բառում. -խայրի-ի համար տե՛ս խայ-րի: Բնիկ հնդեւրոպական` *prə-` *prō- «առաջ, առջեւից, նախա» ձեւից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. frā-
ռուս. пра- «նախա»
հ. վ. գ. fruo «վաղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 35-36
Տե՛ս նաեւ
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՆ II «պարան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «շարել իրար հետեւից, կցել, միակցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sernt-)
այլեւ՝ հայ. յետռուլ (*ser-s-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sarat, sarit «թել»
հուն. σειριο «հիւսել, կցել. շարել»
լատ. serō «կցել, միացնել, կապել»
լատ. serilia «պարան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None