Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առու» որոնման արդյունք՝ 4917 բառահոդված · Էջ 56 / 492
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՐՔՏ «հյուսիս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. արկտ (արկտ-իկոս) «հյուսիսային»
բառի սկզբնամասը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արքտական
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՐՔՏՈՐՈՍ «արկտուր (աստղ Արջապանի համաստեղության մեջ)» (աստղաբաշխական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. αρκτούρος
Մատենագիտություն
H. AG 518; Աճ. ՀԱԲ 348
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒԱԶ (-ոյ, ուշ՝ -աւ) (աւազ, հող, փոշի) «ավազ, հող, փոշի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhes- «տրորել, մանրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sabh-) +-ա՞զ
Աղբյուր՝ մ. պ. āvač
արմատի՞ց Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. āvač
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւազածիր, աւաշական, աւազակապ, աւաշել, աւազեղէն, աւաջել, աւազին, դիւրաւաշ, աւազուտ, աւազել, աւազահիմն, ընդաւազել, նաւազել
Նոր՝
աւազաքար, աւազաման, աւազային, աւազախառն, շաքարաւազ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. sabulum
մ. պ. āvač
հուն. ψάμμος
հուն. ψάμαθος
գերմ. sand «ավազ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 355
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒԱԶԱԿ (-ի, -աց) «գող, ելուզակ, հափշտակող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *āwāzāk (*ā-wāz-āka) «տանող, փախցնող»
ըստ Գ. Ասատրյանի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւազակել, աւազակուտ, աւազակաբարոյ, աւազակապետ
Նոր՝
աւազակային, աւազակախումբ
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒԱԶԱՆ (-ի, -աց) «ջրամբար, գուռ, մկրտարան» (կրոնական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *ā-vazana
հմմտ. սողդ. āwaza- ('w'zh) «լիճ»։ Հյուբշմանը (AG 111) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 352) համեմատում են պրսկ. -abzan «վաննա» բառի հետ, որի մ. պրսկ. ձեւը պիտի լիներ ārazan:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւազանաւրինէք, աւազանազարդ, աւազանածին, աւազանապաճոյճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ. āwaza- ('w'zh) «լիճ»
պրսկ. -abzan «վաննա»
Մատենագիտություն
AG 111; ՀԱԲ 352
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՆ I «բնակատեղի. գյուղաքաղաք, մեծ գյուղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. āvān
Աղբյուր՝ պրթ. āvān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ պրթ. āvān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւանանալ, աւանագետղ, աւանաշէն, աւանապետ, գիւղաւան, շինաւան
Մատենագիտություն
H. AG 112; Աճ. ՀԱԲ 353; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՆԴ I (-ոյ, ուշ՝ -ից, -աւք) «ավանդ, պահ դրված բան, ավանդություն, սովորություն, գաղտնիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *o-bhendh-) o-ձայնդարձ
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-bhendh- < *bhendh- «կապել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. bandhá «կապ. ավանդ», սակայն հնարավոր է բառի իրանական ծագումը միեւնույն արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւանդել, աւանդութիւն, աւանդակիր, աւանդապահ, աւանդառու, աւանդատուր, աւանդատուն, առաքելաւանդ, աստուածաւանդ, տիրաւանդ
Նոր՝
աւանդաբար, աւանդավէպ, հնաւանդ, նորաւանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bandhá «կապ. ավանդ»
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՆԴ II «գլխավոր քաղաք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. avand
Փոխառութիւն՝ պ. avand
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 354
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՌ ««աման» (միջաւառ բառում)»
Անստույգ
Եթե միջաւառ բառի բուն ձեւը միջաւ-ն է, (միջ-աւ), ապա միջաւառ-ը վրիպակ է։
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՐ -ի, -աց, -ոյ, ուշ՝ -ից «կողոպուտ, ավար, ավարառություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. āvār
Աղբյուր՝ բելուջ. āvār
Աղբյուր՝ աֆղ. āvār
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ., բելուջ., աֆղ. āvār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւարել, աւարաբաշխ, աւարաբար, աւարառու, աւար(առ)ութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 112; Աճ. ՀԱԲ 355