Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 56 / 574
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾԱՐԾԵԼ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» Կրկնաւոր կազմութիւն
Կրկնաւոր կազմութիւն` բնիկ հնդեւրոպական *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծարծութիւն, արծարծումն, արծարծիչ, իրարծարծ, մշտարծարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. árjuna «սպիտակ, լուսաւոր»
հուն. άργός «վառ ճերմակ, շողշողուն»
լատ. arguo «լուսաբանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 318-319
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾԻՆ «մի բոյս` աղուեսաձութ, satyrion» (բուս.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. άρσην
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 318
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՈՒԻ (-ոյ, -եաց) (ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ) «արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն» (կենդանաբ., աստղաբ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան, արծուեկիր, արծուանշան, արծուաթռիչ, արծուակերպ, արծուաբեր, արծուաճանկ, արծուունգն, արծուունկն, արծըռունկն, արծռուկն, արծունգութիւն, գետարծուի, արծուացաւ, արծուիք, արծուադրոշ, արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rjipyá «սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ. ǝrǝzifya «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՊԱՅ «սղոցուկ, սղոցախոտ Serratula L.» (բուս.)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *arg'-
արծ-ը բնիկ հնդեւրոպական բաղադրիչ է (*arg'-, որտեղից` արծաթ, արծարծել, արծնել): Այս դէպքում անյայտ է -պայ-ը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿ I «աւան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական ark < լատ. arx, arcis) (° «միջնաբերդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 322
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿ II «ձգում, նետում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *(h)ark
Աղբյուր՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել, արկած, արկանելի, վերարկու, գլխարկ, հիմնարկել, աղիւսարկ, երգարկ, արկնոց, արկեատ, քարարկել, անուանարկ, ակնարկել, առարկ, առարկել, բանսարկել, բանսարկու, բանտարկել, ենթարկիլ, խնկարկու, խնկարկել, կանխարկ, խուզարկ, խուզարկու, ձեռնարկել, յուղարկել, յուղարկաւորութիւն, սիրարկու, փոխարկել, փորձարկութիւն, շարարկութիւն, առարկայ, առարկայական, խաղարկութիւն, խաղարկել, փորձարկել, ձեռնարկ, խնդրարկու, սակարկութիւն, թուարկութիւն, ներարկել, կիրարկել, գլխարկաւոր, գլխարկակար, գլխարկավաճառ, յարկ, յարկանել, յարկել, յարկակից, վերնայարկ, միջնայարկ, ներքնայարկ, ետնայարկ, միայարկ, կրկնայարկ, եռայարկ, գետնայարկ, ստորնայարկ, բազմայարկ, երկյարկանի, վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿԱՂ «աստղ կամ համաստեղութիւն» (աստղաբ.)
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հունարեն άρκτος (թերեւս) «արջ»
Մատենագիտություն
DELG 110
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿՂ (-կեղ, -կաց) «արկղ, սնդուկ, գանձարկղ, դագաղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ժող. լատ. arcla
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկղակերտ, արկղագործ, արկղիկ
Նոր՝
գանձարկղ, դրամարկղ, տոմսարկղ, արկղակալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 322
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԱՄԱՐՀ «խոտելի, անարգ, արհամարհելի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. իրան. ahramarh(ī) (թերեւս)
իրանական աղբիւրից՝ մ. իրան. ahramarh(ī) < *ādra (h)mrvya «աննշան համարուած, ստոր համարուած, արհամարհելի» < *ādram (h)mar «չնչին համարել» դարձուածից (ըստ Փերիխանեանի)։ Հնարաւոր է նաեւ կրկնաւոր կազմութիւն արհ-ից (< իրան. ahr)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհամարհանք, արհամարհել, արհամարհելութիւն, արհամարհիչ, արհամարհոտ, արհամարհութիւն, դիւրարհամարհ, հեշտարհամարհ, արհամարժեալ
Նոր՝
արհամարհական, արհամարհելի
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԱՒԻՐՔ (-աց) «սարսափ, արհաւիրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *ahr(a)βīr
իրանական աղբիւրից՝ *ahr(a)βīr (°)։ հմմտ. ahr > հայ. ար(հ) եւ խոտ.-սակ. birrai «վախենում եմ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհաւրանք, զարհուրատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ. birrai «վախենում եմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 513
Տե՛ս նաեւ