Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«Թ» որոնման արդյունք՝ 9186 բառահոդված · Էջ 554 / 919
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԵԱՆ I «զամբիկ, մատակ, (էգ) ձի»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. matyān < *mātikān), պ. mādiyān (>թրք.>հայ. մադեան
հմմտ. մ. պ. matyān (<*mātikān), պ. mādiyān (>թրք.>հայ. մադեան):
Մատենագիտություն
H. AG 192; Աճ. ՀԱԲ 268
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԵԱՆ II ««հիմնական, ընտիր» (մատեան գունդ «պարսկական անմահների գունդ»)»
Փոխառություն
հմմտ. զրաղ. պ. mātak «հիմք» (>հայ. մատակ-՝ մատակարար բառում), պ. māya «նյութ, մակարդ» (>հայ. բրբ. մայա):
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԵԱՆ III (-ի, -ից) «մագաղաթ, թուղթ. գիրք, գրվածք. արձանագրություն. գրքի գլուխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *mātyān
հմմտ. մ. պ. mātikān, mātyān: Բեյլին (DKS 329) բերում է զրաղ. պհլ. mātiyān (m’t’n) զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատենագետ, մատենագիր, մատենայած, մատենապատում, մատենադարան, մատնարկ, հոգեմատեան
Նոր՝
մատենագիտություն, մատենախոս, մատենախոսություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269; Բեյլի (DKS) 329
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԵՆԻԿ ««հիմնական (կամ «հեծելակային»)» (՞)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական *mātyānik (թերեւս)
հմմտ. մատեան «հիմնական, ընտիր» կամ, թերեւս, mātyān «զամբիկ»:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 533
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏՉԻԼ (մատիզ կամ մատուզ) «մածվել, կպչել, փակչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ, կաթել, հյութեղ, պարարտ, բտած» (անմիջական նախաձեւ՝ *mad-ig’h- (-ug’h-))
որտեղից նաեւ մատաղ, մածառակ, մաճար/ռ: Տարբեր է մածիլ-ից, որ *mag’- արմատից է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատզողական
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԻՏ «մետաղյա գրիչ. մատիտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իտալ. matita
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԻՏԵՂ «հավկլտենի (բույս)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
Կազմված է մատի եւ դեղ բաղադրիչներից՝ վերջինիս դ>տ առնմանական խլացմամբ. մատի-ն կարող է ծագել հնդեւրոպական *mad- արմատից
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏԻՏԵԼ «ընդելուզել (°)»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատիտումն
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՆ I (-ին, -ունք, -անց) «մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mət- *t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē- «չափ» կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան, մատն(ա)ցոյց, մատնահատ, մատնեք, հնգամատնեան, սանդղամատն, վարդամատն, շալակամատն, անձնամատն, մատանել, մատանի, մատնիչ
Նոր՝
մատնանշել, մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր. maut
ն. կիմր. bawd
մ. բրետ. meut «բութ մատ» (<*mə-to)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՆ II «բլուր, բարձունք հողակոշտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. matn (պատահական)
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 271) միացնում է մատոյց «զառիվեր» բառին (տե՛ս մատ-) եւ արաբ. բառի հետ նմանութիւնը համարում է պատահական:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 271
Տե՛ս նաեւ