Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մար» որոնման արդյունք՝ 944 բառահոդված · Էջ 55 / 95
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՀԱՆԳ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) «ուսում, կրթություն, վարժություն, մարզանք, մրցում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական frahāng
Աղբյուր՝ պ. farhang
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրահանգել, անհրահանգ
Մատենագիտություն
H. AG 182; Աճ. ՀԱԲ 129-130
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՄՈՒՆԿ «գորտնուկ (բույս)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. ranunculus «հայացված»
հայերենին հարմարեցված՝ «հայացված»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 131
Էջ 472, սյունակ 1 Էջ 472
ՀՕՊՕՏ «մի դեղաբույս» (բուսաբանություն)
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 138) հնարավոր է համարում նույնացնել հոտոտ-ի հետ:
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 138
Տե՛ս նաեւ
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱՅՆ (-ի, -ից) «ձայն, եղանակ, բառ, լեզու, խօսք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huen- «հնչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'hunii-) արմատից
Աճ. ՀԱԲ 3, 144 (կասկածելի է համարում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձայնել, ձայնակից, բարձրաձայն, ձայնաւոր, ձայնատու, ձայնատուր, ձայնարկու, ձայնալար, ձայնագիր, ձայնագրութիւն, ձայնաւոր, բառաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. ze «ձայն»
հ. սլ. zvaneti «հնչել»
ռուս. звенеть «հնչել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 490; Ջահ. ՀԼՊ 129; Աճ. ՀԱԲ 144
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՒԱՐ «կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu- «հացահատիկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-) հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. yava- «հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ. javai «հացահատիկ» (*i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԵՒ (-ոյ, ուշ նաեւ` -ի) «ձեւ, արտաքին տեսք, կերպարանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'heu- «լցնել, թափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'heuo-)
արմատից. հմմտ. հայ. ձոյլ, ձագար:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձեւանալ, ձեւողանալ, ձեւիչ, տձեւ, տձեւութիւն, անձեւ, կաքաւաձեւ, կամարաձեւ, ծաղկաձեւ, գրածեւ, դաշտաձեւ, բոլորաձեւ, լեռնաձեւ, ձեւաբանութիւն, ձեւապաշտ, ձեւափոխել, ձեւափոխութիւն, ձուաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χέω «լցնել, թափել»
հ. շուեդ. giuta «ձուլակաղապար»
Մատենագիտություն
H. AG 469; Աճ. ՀԱԲ 150; Pok. IEW 447
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԻ (-ոյ) «ձի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei- «արագ, շարժել, քշել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'heio-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիական, ձիահալած, ձիամարտիկ, ձիակերպ, ձիարձակ, ձիացաւ, այրուձի, միաձի, վազերաձի, երագաձի, կիսաձի, ձիաբուծութիւն, ձիավարժութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. háya «նժոյգ» ((հայ-հնդկական զուգաբանութիւն))
Մատենագիտություն
H. AG 470; Աճ. ՀԱԲ 424
Էջ 477, սյունակ 1 Էջ 477
ՁՈՒ (-ոյ) «ձու, հավկիթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *iōiom- «ձու» (անմիջական նախաձեւ՝ *o(u)i-om-) նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձուանեկ, ձուարդ, ձուաձեւ, ձուածին, ձուարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. xāya
հուն. ōion «ձու» (*i>ձ անցման համար հմմտ. ձաւար, ձեգ)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 784
Տե՛ս նաեւ
Էջ 479, սյունակ 1 Էջ 479
ՂԱՄԱՐ (ղամէր) «լուսին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qamar
Մատենագիտություն
H. AG 265; Աճ. ՀԱԲ 164