Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ձեւ» որոնման արդյունք՝ 955 բառահոդված · Էջ 54 / 96
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՆՐ (ուշ՝ ծունդր) «ծունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu- «ծունկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'onu-r-) մի այլ ձեւ
Բնիկ հնդեւրոպական՝ ծունգ բառի (տե՛ս) մի այլ ձեւ՝ *g'onu-r-` *g'enu- հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծունրդրութիւն, ծնրադրութիւն, ծնրադրական, ծնրել
Մատենագիտություն
H. AG 457; Աճ. ՀԱԲ 473; Pok. IEW 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՌ (-ոյ) «ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'orsos-)
որտեղից նաեւ ծուռ, ծառայ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծռել, ծռութիւն, ծռութիք, ծռավիզ, ծուռումուռ, ծամածուռ, ծամածռել, ծեքածուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γέρρον «հյուսված վահան»
մ. վ. գ. kerren «շուռ տալ, դարձնել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 392; H. AG 457; Աճ. ՀԱԲ 474
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ II «պղինձ» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
կաթսայ բառի կրճատ ձեւը՝ դարձած գիտաբառ։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 383
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹՆ (-ին, -անց) (բրբ. կատց) «կաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *glak- «կաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *glakt-) ուղղ. *glakt- ձեւից` հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը
հ.-ե. արմատ՝ *galkt- «կաթ» թերեւս
հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթնաբեր, կաթն(ա)կեր, կաթնաղբյուր, կաթնատուն, կաթնաբույծ, կաթնածուծ, իշկաթնուկ, կաթնաման, կաթնավաճառ, կաթնատամ, կաթնատու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γαλα (սեռ. γαλακτος)
լատ. lac, lactis
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 481; Ջահ. ՀԼՊ 126
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԽ «կախ, կախված»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե ծագի որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզւից՝ *k'enk- «երերալ, տատանվել» արմատից եկող ոչ ռնգային եւ *kh-ով ձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կախել, կախաղան, կախան, ստորակախել, կախարան, անկախ, անկախաբար, անկախութիւն, կիսանկախ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԾԱՆՔ «կանացի մի զարդ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա *geng'- (*geng-) «գունդ» բառի ոչ ռնգային ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածնել
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱՀ (-ու, -ի, -ից) «գործիք, կարասի, գոյք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *karh, *karθra
հնդեւրոպական *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կահակալ, կահավար, կահակիր, կահաւորութիւն, կահել, կահամուտ, կահաւորել, կահկարասի, կահավաճառ, կահագործութիւն, կահոյք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. (< իրան.) կերտել
հայ. ճար
հայ. ճարտար
Էջ 377, սյունակ 1 Էջ 377
ԿԱՂԿԱՆՁԵԼ «կաղկանձել, վնգստալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gal- «կանչել, ճչալ» ունի նաեւ *glag- ձեւը
Կրկնավոր կազմություն՝ կազմված արմատի վերջի բաղաձայնական տարնմանությամբ եւ ուշ՝ կաղ- եւ կանձ (տե՛ս) արմատների բարդությամբ։ Առաջինը հազիվ թե գա հնդեւրոպական *gal- «կանչել, ճչալ» արմատից, որն ունի նաեւ *glag- ձեւը։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 496) բուն արմատական ձեւն է համարում կանձ-ը, որ, ըստ նրա, հանդես է գալիս կնճաձայն բառի մեջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղկանձողական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Տե՛ս նաեւ
Էջ 378, սյունակ 1 Էջ 378
ԿԱՄԱՐ II (-ի, -աց) «շենքի կամար»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամարանի, կամարակապ, կամարաձեւ, կամարակից, կամարապատ, կամարազարդ, լուսակամար, միջակամար, երկնակամար, կամարաշէն
Էջ 379, սյունակ 1 Էջ 379
ԿԱՄՇ «խստացում, կարծրացում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «(երկու ձեռքով) բռնել (շղթա), սեղմել (գունդ)»
բուն ձեւն է *կամիշ կամ *կամուշ-, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *gem- արմատից, որտեղից հայ. ճմլել, թերեւս նաեւ կամն. հայտնի չէ -(ի/ու)շ-ի աղբյուրը (*-iskh կամ -ik’u-՞)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամշանալ, կամշոտ, կամշոտիլ