Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 54 / 160
Էջ 270, սյունակ 1
ԹՈՂ-
«թողնել, թույլ տալը, ներելը»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tolu-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է», հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել», հ. իռլ. tol «կամք», գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել», բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»։ - Pok. IEW 1, 1060։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 195) այս ստուգաբանությունը դնում է կասկածելիների շարքում, որովհետեւ հայերեն արմատի իմաստը զգալիորեն շեղվում է։ Հմմտ. նաեւ թույլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թողուլ,
թողութիւն,
թողարան,
անթող,
հարութող,
կնաթող,
կարգաթող,
դժուարաթող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tolayat «բարձրացնում է, կշռում է»
հուն.
ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել»
հ. իռլ.
tol «կամք»
գոթ.
pulan «կրել, տանել, համբերել»
բոխս. AB
täl «բարձրացնել, տանել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1060;
Աճ. ՀԱԲ 195
Տե՛ս նաեւ
Էջ 270, սյունակ 1
ԹՈՄՆ
(թոմին (սեռ. ՞) «անշարժ»)
«թույլ, մեղկ, լքված»
(ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem-
«շփոթված, թմրած»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *tem- «շփոթված, թմրած» արմատի հետ. հմմտ. հ. հնդկ. támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում», հայ. թմիր. բնիկ հայկական ձեւը պետք...
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՅԼ
(թոյլ), -ոյ, -ի, -ից
«թույլ, մեղկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել. համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tolio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թույլանդամ,
թույլատարագ,
թույլտվութիւն,
թուլամորթ,
թուլանալ,
թուլատարր,
նոր՝ թուլակազմ
Նոր՝
թույլատրել, անթույլատրելի
թույլատրել, անթույլատրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
tláith «թույլ, մեղմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՅՆ
(թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
«թույն, մահադեղ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steu-
«խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր,
թիւնաւոր,
թունել,
թունալից,
թունամուխ,
թիւնաբեր,
թիւնաբուխ,
ապաթոյն,
դառնաթոյն,
չարաթոյն,
իժաթոյն,
հրաթոյն,
եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 272, սյունակ 1
ԹՈՌ
III
«մախաթ, հերյուն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«տորորել, ծակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tor-s-)
«տորորել, ծակել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռակուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թուր
հուն.
τορος «դուր»
լատ.
terebra «գայլիկոն, շաղափ»
Էջ 272, սյունակ 1
ԹՈՌՆ
(-ին, -ունք, -անց)
«թոռ, զավակի զավակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«թույլ, քնքուշ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tor-no-)
«թույլ, քնքուշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռնակից,
թոռնորդի,
թոռնիայ,
ձագթոռնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tarna- «հորթ, ձագ»
լիտվ.
tarnas «ծառա, սպասավոր»
հայ.
թարմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 198;
Pok. IEW 1070
Էջ 272, սյունակ 1
ԹՈՎԵԼ
(թուել)
«կախարդել, սադրել, գրգռել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teu-
«բարեկամական ուշադրություն նվիրել, ուշադիր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tou-)
«բարեկամական ուշադրություն նվիրել, ուշադիր լինել» արմատից: Աճառյանը բխեցնում է *steu- «բարձրաձայն գովել, օրհնաբանել» արմատից, որ ավելի քիչ հավանական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թովիչ,
թովչություն,
թովչաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. կիմր.
tut «կախարդ, թովիչ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 199
Էջ 272, սյունակ 1
ԹՈՐԹՈՐ
(բբ)
«հորդոր, փափագ, անձուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«բարձրաձայն խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tortor-)
o ձայնդարձով ձեւ
«բարձրաձայն խոսել» արմատից: վերականգնվում է միայն *o ձայնդարձով ձեւ՝ *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ», մինչդեռ հայ. ընթեռնում բայը ցույց է տալիս նաեւ *e-ով ձեւ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թրթրակ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ»
հուն.
τορος «թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1088-1089
Էջ 273, սյունակ 1
ԹՈՒԵԼԻԴ
«մի փոքր ժամանակաչափ՝ 60 թուենիթ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. talītat
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 201
Էջ 273, սյունակ 1
ԹՈՒԵՐ
«նվազ, թերի»
Անստույգ
Գործածուած է թերի-ի փոխարէն՝ թուերագոյն = թերագոյն։ Կարող է լինել սրա բարբառային տարբերակը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թուերագոյն
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։