Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 786, սյունակ 1
ՔՈՒԹԷՇ
«հարսանիք, քութեշ հիվանդություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. qurd-ešni
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 590
Էջ 790, սյունակ 1
ՔՐՏԱԼ
(ԲՀ՝ «հնահարիւր»)
«քառաչել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 790, սյունակ 1
Էջ 793, սյունակ 1
-ԱԳԱՐ
«աչագար, գլխագար, լեզուագար, խելագար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *gar
«ցավ, հիվանդություն»
Կազմված է -ա- հոդակապից եւ բուն -գար բաղադրիչից՝ բարդության երկրորդ բաղադրիչ -> ածանցակերպ -> ածանց անցմամբ։ գար «ցավ, հիվանդություն» արմատը (հմմտ. զարիլ «ցավել», զարադութիւն «աղիքի հիվանդություն, փորհարինք») իրանական ծագում ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աչագար,
գլխագար,
լեզուագար,
խելագար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավեստ.
gaδa
«փչացում, կործանում, աղետ»
հ. հնդկ.
gada-
«հիվանդություն»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան 1987
Էջ 793, սյունակ 1
-ԱԺԵՏ
(աժետ, ուշ՝ -աժոտ, -աժատ)
«լուսաժետ, որկորաժետ, որովայնաժետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. žatan (zatan)
«խփել»
Կազմված է -ա- հոդակապից (հին հիմքային տարրից) եւ բուն -ժետ բաղադրիչից, որ ծագում է իրան. žatan (zatan) «խփել» բայի հիմքից՝ «-հար» նշանակությամբ։ Հանդիպում է իրանական փոխառություններում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսաժետ,
որկորաժետ,
որովայնաժետ,
ախտաժետ,
դիւաժետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 794, սյունակ 1
-(Ա)ԿԱՐ
(-(ա)կեր, -(ա)կեար)
«աղաւտակար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. -kār
իսկ ա-ն կամ գալիս է իրան. հիմքային ձեւերից, կամ հայերենի հոդակապն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամակար,
կաշկակար,
վնասակար,
խոհակեր,
համոզակեր
Էջ 799, սյունակ 1
ԱՊԱՏԻԿ
(-(ա)պատիկ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագում է պատ-ել բայի արմատից` -իկ ածանցով. երկպատական բառի մէջ պատիկ-ի փոխարէն առկա է պատական ձեւը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքպատիկ,
երկպատիկ,
եւթնապատիկ,
ամենապատիկ,
հարիւրապատիկ,
յաւգնապատիկ,
յոլովապատիկ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐ
II
«կտցար, փողար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հարուլ բայի արմատից՝ h-ի անկմամբ, ինչպէս՝ -ատ < հատ, ոտ < հոտ, թերեւս նաեւ եղ < հեղ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտցար,
փողար
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԱՆ
(հմմտ. աւթանոց)
«անցարան, աւթարան, գործարան, երգարան, լոգարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -a-dan(a)-
«-a- հիմքակազմ տարր + dana- «տեղ»»
իրան. -a-dan(a)- ածանցակերպից (-a- հիմքակազմ տարր + dana- «տեղ»)։ հաճախ գիտակցւում է իրանական փոխառութիւններում՝ բաստարան, գանձարան, գոհարան։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անցարան,
աւթարան,
գործարան,
երգարան,
լոգարան,
բաստարան,
գանձարան,
գոհարան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
(-երէն)
«փոխարէն, աւրէնսերէն, հեթանոսերէն, ողբերէն, ստամբակերէն, քրիստոսերէն, հրէարէն (հրէայերէն, հռովմէարէն) (հռոմմարէն, հռովմերէն), պարթեւարէն, քաղդէարէն, ասորերէն, հայերէն, յուներէն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առկա է երկու վարկած. ըստ մի շարք հայագէտ-իրանագէտների (Հիւբշման, Նիբերգ, Լիդեն եւ ուրիշներ)՝ ծագում է -աւրէն-ի համար հիմք ծառայած ašdēn «կերպ, եղանակ» բառի adēn տարբերակից։ այս ենթադրութիւնն ունի երկու թոյլ կողմ, առաջին՝ եթէ -աւրէն-ը անկախ գործածւում է հայերէնում, ապա արէն անկախ տարբերակ չկա. երկրորդ՝ համոզիչ կերպով չի լուծւում -ա-րէն-ի -երէն տարբերակի հարցը. վերջինիս համար ենթադրւում է -ե-ով կամ ի-ով հիմք, բայց -երէն-ով բառերի մէջ այդպիսի նախնական հիմքային ձեւ չի հայտնաբերւում (ինչու՞, օրինակ, ողբ, -ոյ բառից պէտք է կազմվէր ողբերէն ձեւը). գոյութիւն ունեցող հեթանոսաւրէն - հեթանոսերէն զուգահեռ ձեւերից երկրորդն ունի -երէն տարբերակը եւ ոչ -արէն-ը. հաւանականութիւն չունի նաեւ այն վարկածը, ըստ որի -արէն/-երէն-ը կազմուած է -ար/-եար եւ -էն տարրերից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փոխարէն,
աւրէնսերէն,
հեթանոսերէն,
ողբերէն,
ստամբակերէն,
քրիստոսերէն,
հրէարէն,
հրէայերէն,
հռովմէարէն,
հռոմմարէն,
հռովմերէն,
պարթեւարէն,
քաղդէարէն,
ասորերէն,
հայերէն,
յուներէն
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։