Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 53 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 190, սյունակ 1 Էջ 190
Դ(Ե)Դ-
Բնաձայն
(բնաձայնական արմատ)
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԴՇՈՒՏ (դդշուտ, շաղշուտ) «շատախոս»
Անստույգ
Անստույգ ձեւով բառ. եթե շաղաշուտ-ի աղավաղումը չէ, ապա կարող է լինել դդ- բնաձայնական արմատին մոտ կազմություն։
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԳԱՆ (դիգան) «եղեգի եւ սեգի արմատ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԳԵՐ «ժամանակ անցկացնելը, հապաղում, դանդաղում», նոր՝ «թափառում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել, ցրիվ գալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dheu-er-)
որի համար վերականգնվում է «պտտվել, ցրիվ գալ» իմաստը։ Այդ նույն արմատից է համարվում դեդեւիլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեգերանք, դեգերումն, դեգերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. α-θυρω «խաղալ, զվարճանալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԳՆԻ «դիրտ, մրուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել, ցրիվ գալ, փոշի, ծուխ, գոլորշի»
թրք. դեգ- «աղբ, թրիք, տղմուկերթ» համեմատությամբ։ cognates with *-m- suffix (fimus, dumblas) and *-l- suffix (dubli).
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. fimus «գոմաղբ, աղբ. կեղտ» (*-m- կազմիչով)
լիտվ. dumblas «տղմ, տղմնում»
լատվ. dubli «տղմ. կեղտ» (*-l- կազմիչով)
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԴԵՒԻԼ (-ել) «դեսուդեն շարժվել, երերալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել, ցրիվ գալ» Կրկնավոր կազմություն
Կրկնավոր կազմություն բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեդեւան, դեդեւկոտ, մատնադեդեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dhūnōti, dhunati «ցնցում է, դեսուդեն է շարժում»
հ. հնդկ. dōdhavīti «ուժեղ ցնցում է»
ալբ. dej «հարբեցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 438; Աճ. ՀԱԲ 645
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՀ II «կիզում, այրում»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *dhegu̯h- «այրել»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *dhegu̯h- «այրել» արմատից ծագող որեւէ ձեւի հետ։ հայերենին մոտ է հ. հնդկ. dāhā «հրդեհ» ձեւը, բայց ինչպե՞ս կարող էր այն հայերենի աղբյուր լինել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրդեհ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. daxša «հրդեհ»
հ. հնդկ. dāhā «հրդեհ»
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂ I (-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու, դեղել, դեղագիտութիւն, դեղագործ, դեղոց, դեղախոյնկ, դեղահունդ, դեղաբուխ, դեղուն, անդեղեայ, անդեղայ, անթեղայ, մաղձադեղ, մկնդեղ, սեւադեղ, դառնադեղ, թմրադեղ, կապնդեղ, հացադեղ, խաշնդեղ, ծակնդեղ, դեղագիր, դեղատոմս, դեղատուն, դեղավաճառ, դեղատուփ, դեղափոշի, դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂԱՆԻ (տեղանի) «մախաղ, պարկ, տոպրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար կամ փոս, խոռոչ»
Կազմված է -անի ածանցով՝ դեղ- արմատից, որ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագում ունի՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար» կամ «փոս, խոռոչ» արմատից (*«ծռել»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. θολος «կամարավոր կառույց»
հուն. θολια «ամառային կլոր գլխարկ»
մ. նիդեռ. doel «փոս»
գ. dole «փոքր փոս»
գ. dul «խողովակ»
հ. եկեղեցսլավ. долъ «անցք, փոս»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂԲ «դեղին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-bh- «ծաղկել, կանաչել»
Առանց ածականի ձեւն առկա է դեղ բառի մեջ
Տե՛ս նաեւ