Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված · Էջ 53 / 186
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԼ «դադար, հանգիստ, պատվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhūl-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhūl-՝ *dheu- «պտտվել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ղլալ, դղալ, անդուլ, անդուլութիւն
Նոր՝
գործադուլ, գործադուլաւոր, դասադուլ, հացադուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. dvelja «պահել, մնալ»
հ. վ. գ. twallen «պահել, ուշացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 682
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐ II ««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՒՔՍ (-ի) «դուքս, իշխան, մահմեդական կրոնապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δούξ < լատ. dux
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դքսութիւն
Նոր՝
դքսական, դքսուհի
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 688
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌԻՆՃ «մի բոյս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- (անմիջական նախաձեւ՝ *dh(ē)rendio- (՞)) տարբեր բոյսերի համար կասկածով վերականգնուող *dheregh-no-(e)s- հիմքերի կողքին
տարբեր բոյսերի համար կասկածով վերականգնուող *dheregh-no-(e)s- հիմքերի կողքին:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կելտ. drageno «փշաբուփ» (<*dhrg'h)
գ. բրբ. dirnlein «հոն»
լիտվ. drigne «բանգի (թունաւոր խոտ)»
ռուս. дерен «հոն»
հուն. τρεχνος «ճյուղ»
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՈՅԹ (դռութ, դռոթ, դրուդ, գրոհ-ի ազդեցութեամբ՝ դրոհ) «խմբային հարձակում, գրոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhers- «համարձակվել, հանդգնել, հարձակվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhērs >դր) -ոյթ ածանցով
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *dher- «քրթմնջալ, թնդալ» բնաձայնական արմատից՝ r-ի սաստկական բնոյթի փոփոխութեամբ ու-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրոթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dharṣati «համարձակ է, հանդգնում է»
հուն. θάρσος «համարձակութիւն»
գոթ. gadaursan «համարձակվել»
հ. անգլ. gedyrst «համարձակութիւն»
հուն. θόρυβος «աղմուկ, ճիչ»
գոթ. drauhts «արշաւանք»
Էջ 206, սյունակ 1 Էջ 206
ԴՍՏԻԿՈՆ (-ի) (դստիկոնի-ք) «տան հարկ, հատկապես վերնահարկ» «պատշգամբ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δίστεγον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 690
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐԵՄԽՈՂ (դրեմխոխ) «ժանտահոտ» (ԲՀ՝ դրեմ «խուխ. ժահահոտ»)
Անստույգ
Ծագումն անհայտ է: Ամալյանը (ԲՀ 278) արմատը համարում է դրեմ եւ բխեցնում է հուն. δριμύς «սուր, կծու, կծվահոտ» բառից, որ քիչ հավանական է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. δριμύς «սուր, կծու, կծվահոտ»
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐՈՅԼ «որնապան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhur- «դուռ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhurotel-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhurotel-` *dhur-, *dhuer- «դուռ» բառից:
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 62; Ջահ. ՀԼՊ 120
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԴ(Ի)ՍԵԻԴԱ «քահանա» (ԲՀ)
Անստույգ
Ծագումն անհայտ է (աստվածաշնչային Եղիսուէլ հատուկ անվան աղավաղմամբ ստացվա՞ծ)։
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԶՐ (-եր) (այլեւ, հարմարեցմամբ՝ եզերտ) «եզր, սահման, ափ, վերջ, ավարտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eg'h- «եզր, սահման» (անմիջական նախաձեւ՝ *eg'her(o)-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզ(ե)րիլ, եզրակացութիւն, գետեզր, ծովեզր, ծովեզրեայ, անեզր, տի-եզերք, տիեզերախաւս, տիեզերական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. éžeras «լիճ»
լատվ. ezers
հ. սլ. ezero
ռուս. озеро
փռյուգ. Ezara «լիճ» (տեղանուն)
լիտվ. eže «սահման, սահմանագիծ»
լատվ. eža «սահման, սահմանագիծ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 6; Ջհ. СГАЯ 105