Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված
· Էջ 52 / 290
Էջ 158, սյունակ 1
ԳԶԻՐ
I
«սեգ, կնյուն, պրտու՝ կողով կամ խսիր հյուսելու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uei-
«ծռել, ճկուն ճյուղ, հյուսված բան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uig'h-)
gh-ընդլայնում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատվ.
vize «հյուսված կոշիկ»
հ. հնդկ.
vayh-
հ. սլ.
věja «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 158, սյունակ 1
ԳԶԻՐ
II
«գյուղապետի (տանուտերի օգնական)»
Ստուգաբանություն
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԶՐՈՑ
«սնդուկ, արկղ, տուփ»
Անստույգ (թերեւս)
Բաղադրութիւն՝ գզրոցիկ: Բաղկացած է գզր- արմատից, որ թերեւս կապ ունի գզիր «սեզ, կնիւն, պրտու՝ կողով կամ խսիր հիւսելու համար» բառի հետ, եւ -ոց ածանցից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գզրոցիկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷԵՂ
«տիրոջ ողորմութիւն»
(ԲՀ՝ «ողորմութիւն տեառն»)
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ:
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷԶ
(գեզ, գիզ)
(գեզ, գիզ)
«արատ, բիծ, ճեղք, ճեղքվածք, պատռվածք»
Ծագումն անհայտ է
Աղբյուր՝ ակկադ. gazāzu
(հազիվ թե)
«խուզել»
Աղբյուր՝ ակկադ. gizzu(m)
(հազիվ թե)
«խուզում»
Հազիվ թե որեւէ կապ ունի ակկադ. gazāzu «խուզել», gizzu(m) «խուզում» ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիզակն,
անգէզ,
գեզութիւն,
գզել,
գզիլ,
անգիզ,
բրդգզել,
բրդագզել,
գզզել,
գզգզել,
գզվտիլ
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷՇ
-ոյ, -ի, -ից, -ու
««դիակ, պատառ, մարմնի պատառ», (ուշ՝ «վատ, գէջ»)»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ueis-
«հոսել, խոնավութիւն»
Աղբյուր՝ զնդ. vaeša
(թերեւս)
«փտել, նեխել»
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զնդ. vaeša «փտել, նեխել»: (ըստ Ղափանցյանի): Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագման վարկածը՝ *ueis- «հոսել, խոնավութիւն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշակեր,
գիշախանձ,
գիշատել,
գիշահոտ,
գիշահոտութիւն,
գիշագէջ,
գազանագէջ,
հոգեգէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
զնդ.
vaeša «փտել, նեխել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550;
Pok. IEW 1134
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷՋ
(գէճ) -ոյ
(գէճ)
«խոնավութիւն, թացութիւն, խոնավ, բաց, վավաշոտ, ցանկասեր, ականջի կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guheid-
«հեղուկ, խոնավ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *guhoidhio-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *guhoidhio-` *guheid- «հեղուկ, խոնավ» արմատից: հմմտ. հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» (հայ-սլավոնական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիջութիւն,
գիջագոյն,
գիջակն,
գիջագործ,
գիջալից,
գիջին,
գիջանալ,
գիժագոյն,
գիժական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» ((հայ-սլավոնական զուգաբանություն))
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՏ
(-ի, -աց, -ից)
«իմացող, գիտակ, ծանօթ, բարեկամ, կախարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ueid-
«տեսնել, գիտենալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueid-/*uoid-)
«տեսնել, գիտենալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիտել,
գիտուն,
գիտակ,
գիտահարց,
գիտութիւն,
գիտնական,
անասնագէտ,
մեռելագէտ,
երկնագէտ,
խորագէտ,
տգէտ,
տգիտանալ,
տգիտանք,
չգիտանք,
չգիտուն,
անգէտս,
զանգիտել,
զանգիտանք
Նոր՝
գիտակից, գիտակցաբար, գիտակցական, անգիտակցաբար, ազգագրագէտ, աշխարհագրագէտ, բնագէտ, լեզուագէտ, մասնագէտ
գիտակից, գիտակցաբար, գիտակցական, անգիտակցաբար, ազգագրագէտ, աշխարհագրագէտ, բնագէտ, լեզուագէտ, մասնագէտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
veda «գիտութիւն»
հ. հնդկ.
ved, vid «գիտենալ»
հուն.
οἶδα «գիտեմ»
լատ.
video «տեսնել»
հ. պ.
vēdōtu «գիտենալ»
գոթ.
vitan «իմանալ, գիտենալ»
Մատենագիտություն
H. AG 428;
Աճ. ՀԱԲ 552
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՐ
(գուէր)
«պարարտ, ճարպոտ, յուղահամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g(u)hei-
«սնել, պարարտացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g(u)hai-ro-)
«սնել, պարարտացնել» արմատից (չկա Pok. IEW-ում)։ (հայ-սլաւոնական զուգաբանութիւն): Ջահ. ՀԼՊ 127 (կասկածելի է *ghei- > գէ անցումը՝ փոխանակ ջէ-ի. սլավ. ձեւերը հակուած են կապելու *guei- «ապրել, կեանք» արմատի ձեւերի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիրանալ,
գերանալ,
գիրութիւն,
գիրապարար,
գիրացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
չեխ.
žir
լեհ.
żer (zyr) «սնունդ, կերակուր»
ռուս.
жир «ճարպ»
ռուս.
жирный «ճարպոտ» (ըստ Լիդենի եւ Ղափանցյունի)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553;
Ֆասմեր ԷՍՐՅԱ 56;
Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԺՄ(Ն)ԻԼ
(դժմ(ն)իլ)
«զայրանալ, բարկանալ, խռովել»
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 553) նախնական է համարում գժ-ով ձեւերը եւ դժ-ով ձեւերը կարծում է սխալ ստուգաբանությամբ դժ-ի առանձնացման հետեւանք. սակայն կարող է դժ-ով ձեւը լինել նախնական եւ ունենալ իրականական ծագում, եթե կապ չկա գժտիլ (գժդ-) բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժմագոյն,
դժմագոյն,
գժմ(ն)ութիւն,
դժմութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։