Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 766 բառահոդված (էջ 52/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 535, սյունակ 1 Էջ 535
ՄՈՐԹ (-ոյ) ««մորթ, մաշկ» (բ. «զենում, սպանում»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «մեռնել»
Ծագումն անհայտ է: Թեեւ կա մորթել բայի «սպանել» իմաստը, բայց կասկածելի են հնդեւրոպական *mer- «մեռնել» արմատի հետ կապելու վարձերը (Պատրուբանի, Ղափանցեան)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մորթել, մորթազերծ, մորթաներկ, մորթաղ, մորթիկ, մորթագործ, մորթեգործ, մորթի, խեցեմորթ, զրահամորթ, թխամորթ, մորթահան, մորթոտել, դեղնամորթ, կարմրամորթ, սեւամորթ, սպիտակամորթ
Էջ 539, սյունակ 1 Էջ 539
ՄՈՒՆՋ «մունջ, անխոս, համր, լուռումունջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mu- «բնաձայնական արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mundhio-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 359) տալիս է *mundyo- նախաձեւը, որ կասկածելի է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մնջիկ, մնջուկ, մնջկատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mutus
«համր»
հայ.
մունջ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 359
Էջ 539, սյունակ 1 Էջ 539
ՄՈՒՇՏԱԿ (-ի, -աց) «բրդոտ մորթ, սրանից կարված մուշտակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *muštak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մուշտակակար, մուշտակագործ, մուշտակավաճառ, մուշտակատոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արաբ.
mustaqa:
փոխառություն հայերենից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 361
Էջ 541, սյունակ 1 Էջ 541
ՄՌՆՉԱԼ (-ել) «մռնչալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Պոկոռնին (Pok IEW 1, 748) տալիս է մրմրամ, մրմրիմ` mrmram, mrmrim, ձեւերը (*mormoc, *murmur- կրկնաւոր բնաձայնական արմատի տակ), որպիսիք չկան. այս արմատի տակ մենք տվել ենք մրմունջ-ի ձեւերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մռմռումն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 365; Pok IEW 748
Էջ 547, սյունակ 1 Էջ 547
ՅԱՆԴՈՒԳՆ «հանդուգն, համարձակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կա պ. han duga «հրովարտակ», բայց իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յանդգնիլ, յանդգնութիւն, յանդգնաբար
Էջ 548, սյունակ 1 Էջ 548
ՅԱՏԱԿ (ատակ), -ի, -աց «հատակ, ներքնամաս, գետին, հող, հայրենիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pedo- «ոտք»
բնիկ հնդեւրոպական՝ *pedo- «ոտք» արմատից, որից նաեւ հետք, ոտք-ք (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յատակել, յատակաբուխ, սալայատակ, անյատակ, հիմնայատակ, քարայատակ, հարթայատակ, կարծրայատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հետք
հայ.
ոտք-ք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒԷԺ (-ի, -ից) (յաւէրժ) «հաւերժ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *yāvēž
Փոխառութիւն՝ իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւէժանալ, յաւէժութիւն, յաւէժակայ, յաւէժաբար, յաւերժահարսն, յաւերժաձիգ, յաւերժահիշատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
yavaējī
«յաւերժակեաց»
Մատենագիտություն
H. AG 198; Աճ. ՀԱԲ 392
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՍԱՆ (-ի, -ից, -աց) (եսան) «հեսան, սրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ինչ-որ *ek'-no- տիպի բարբառային ձեւից, որ գոյություն է ունեցել սկզբնային ձայնավորներով՝ *ak'-, *ok'- եւ առանց սկզբնային ձայնավորների k'-ով սկսվող արմատական ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեսանասուր, յեսանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
sang
«հեսան» հմմտ. *k'o-no-, k'ə-no-
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏԻՆ «կտակ»
Ստուգաբանություն (իմաստափոխություն)
Յետին «վերջին» բառն է՝ գործածված «վերջին կամք, կտակ» իմաստով. Աճառյանը (կասկածով համարում է խաբարված յետկար բառը, բայց նշում է, որ Ղեւոնդ պատմիչը գրում է. «Գրե զվերջինս բանից իւրոց»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԻՇԱՏԱԿ (-ի, -աց) «հիշատակ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յիշատակել, յիշատակարան, յիշատակագիր, անյիշատակ