Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ձեւ» որոնման արդյունք՝ 955 բառահոդված
· Էջ 51 / 96
Էջ 350, սյունակ 1
ԽՈՓ
-ոյ
(խոբ)
«խոփ, գութանի կամ արորի երկաթյա մաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ (s)kep-, *(s)kap-
«սուր գործիքով կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khopho-)
խ/կ հերթագայությունը թերեւս առկա է խոփ/կոփել ձեւերի մեջ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 423-424) հնարավոր է համարում բխեցնել կովկասյան աղբյուրից՝ նշելով վրաց. xopi, xophi, մեգր. xopi, xobi, xophi «թի», կուր. hob «բահ» զուգահեռները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոփակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kāf «ճեղք»
ալբ.
kep «տաշել, փորել»
հուն.
κοπτω «խփել, կոփել, կտրել, փշրել»
հուն.
κοπευς «հատիչ, դուր»
ռուս.
копать «փորել»
ռուս.
копье «նիզակ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 423-424
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌՆՉՈՒԿ
«ստամոքս»
Անստույգ
Կազմված է *խռխչո (բարդ կամ կրկնավոր) ձեւից՝ -իկ ածանցով
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՒՆԴԱՏ
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել, հատել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rint-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կուչ գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rindh-)
Հավանաբար խունդուկ բարդության հնչատարբերակն է: Կապ ունի՞ արդյոք խունդ- (*խոն՞նդ) հ.-ե. *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» կամ հա-մանուն *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ», (s)ker- «ծռել» արմատներից մեկի *k(h)rint- կամ *k(h)rindh- տարբերակային ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իգախունդատ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՍՏՈՐ
(ուշ՝ սխտոր), -ի, -ից, ուշ՝ -ոյ
«սխտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-d-
«կտրել, հատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sk(h)oro-do-)
խստոր < *khosodoro- < *skhodoro- ՞
հայ-հունա-ալբանական զուգաբանություն ՞՝ *sk(h)oro-do- նախաձեւի մի տարբերակից, որ թերեւս գալիս է *sker-d- «կտրել, հատել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խստորապրաս,
խստորակ,
խստորուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκόρ(ο)δον
ալբ.
hurdε
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428;
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՏԻՂ
(բրբ. խստուտ, խստոռ, խտիկ)
«գրգիռ, մարմաջ, խտղտանք, խուտուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *k"ed-
«խայթել, ծակել, սրել, մղել, խթանել, դրդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k"hēdilo-)
՞
Արմատը թերեւս պատկերավոր-բնաձայնական բնույթ ունի, եւ նման ձեւեր տարածված են նաեւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտղտել,
խտղտանք,
խտղտումն,
խտղտելի,
խստողումն,
խստողտիլ,
խստողոտել,
ակնախստիղ,
ակնախստիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
hvot «մղում, խթանում, դրդում»
հ. վ. գ.
(h)wezzen «գրգռել, բորբոքել, սրել»
ֆինն.
kutittaa «խտղտել, խուտուտ ածել»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 140
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՏՈՒՏ
I
«մագանման լեզվապտեր, բծեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
խստուտ(իկ)-ի հնչյունափոխված ձեւը. հմմտ. խստուտի ծաղիկ = խստուտիկ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՏՈՒՏ
II
«մի ձուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
խստուտ(իկ)-ի հնչյունափոխված ձեւը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՐԱԽ
-ի, -ից
«ուրախ, ուրախություն, խնջույք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *skr-
«ցատկել, ցատկոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skr-es-)
Աղբյուր՝ իրանական *xrāx
Աճառյանը բխեցնում է ուրախ-ի սաստկական *հուրախ ձեւից՝ խուրախ > խրախ անցումով. այս դեպքում դժվար բացատրելի է խրախճան-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրախանալ,
խրախամոտ,
խրախանք,
խրախունք,
խրախութիւն,
խրախարար,
յարախճան
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 476;
Աճ. ՀԱԲ 429
Տե՛ս նաեւ
Էջ 354, սյունակ 1
ԽՐԹԻՆ
-ոյ
«մութ, տձեւ, խրթին, դժվարիմաց»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«մթնագույն, գորշ, կեղտոտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'er-)
*k>*kh անցումով
հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *ker- (*k'er-) «մթնագույն, գորշ, կեղտոտ» արմատի հետ` *k>*kh անցումով.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրթնանալ,
խրթնութիւն,
խրթնի,
խրթնազգեստ,
խրթնածածուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
karata «մութ, կարմիր»
հ. սաքս.
hrot «սուր»
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԳ
(-ի, -աց)
(*ծայգ)
«ծայր (սկիզբ, վերջ)»
(բրբ. «ծլել»)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ogh-
«ցից, սյուն, ճյուղ, թուփ»
*ծայգ ձեւը, որից ծագում են բարբառային շատ ձեւեր, կարող է գալ *g'ēi- «ծլել» ձեւից (*g'əi-gh-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծագել,
ծագումն,
արեգակնածագ,
լուսածագ,
լուսածագիլ,
հանկարծածագ,
բոցածագումն,
երագածագ,
երկնածագ,
ինքնածագ,
կորածագ,
չորեքծագեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդեւր.
kag «սեպ»
հ. վ. գ.
kegil «ցից, սյուն, փայտե մեխ»
լիտվ.
žagaras «ճյուղոտ»
լիտվ.
žagrė «խոփ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 354
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։