Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 51 / 574
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՏՐՈՒՇԱՆ (-ի, -աց) «կրակարան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *āturōšān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 291; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԲ «դաշտ, տափաստան (՞)»
Փոխառություն (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ եբր. arāb/Arāb
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արաբային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԲՈՎԹ I (նաեւ ապարովթ «պաղատիտ, չիր թզոյ» (ԲՀ)) «ձավար, կորկոտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. Ἀραφώθ
Փոխառության աղբյուր՝ եբր. hā-rēpōt
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 291
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԳ (-ք կամ -ունք) (երագ) «արագ, շուտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ավ. raγu-
իրանական աղբյուրից. հմմտ. ավ. raγu-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արագագիր, արագագնաց, արագագոյն, արագազերծ, արագաթեւ, արագախարբիկ, արագոտն, արագընթաց, արագել, երագագնաց, երագագոյն, երագակատար, երագանալ, երագանցուկ, երագասլաց, երագել
Նոր՝
արագախոս, արագահոս, արագասլաց, արագասոյր, արագավազ
Մատենագիտություն
H. AG 422; Աճ. ՀԱԲ 291-292
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԳԻԼ (-ի, -աց) «ձկնկուլ, արագիլ՝ ciconia»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Կասկածելի են ինչպես համեմատությունը հուն. πελαργός (Աճ. ՀԱԲ 1, 292) բառի հետ, այնպես էլ շումերական աղբյուրից բխեցնելու փորձը (Ղափանցյան)։ Աճառյանը հուն. բառի նախնական ձեւը համարում է *περαγλός եւ հայերենի հետ միասին բխեցնում է փոքրասիական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 292
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԼԵԶ -է (արալէզ, յարալէզ, առլէզ) «առասպելական էակ, որ լիզելով մեռել է կենդանացնում»
Ծագումն անհայտ է
Սովորաբար համարվում է բաղադրված Արա կամ յար եւ լէզ բաղադրիչներով, բայց սա կարող է ժողովրդական ստուգաբանություն լինել
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱԾ I «սպի, բիծ, արատ, մաշկային հիվանդություն` որքյուն, մկնատամ, վերք, սպիավոր» (բժշկ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
Արածել բայի արմատն է` առանձին գործածությամբ եւ նեղ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արածնացաւ, արածացաւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱԾ- II «արածում, ճարակում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, շփել, շփելով մաշեցնել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trǝg'-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *trǝg'-` *ter- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արածել, խոզարած, այծարած, ոչխարած, հաւտարած, խաշնարած, հորթարած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τρώγω «կրծել, մաշեցնել, ուտել»
հուն. τρώγλη «անցք, ծակ»
բոխ. ԱԲ trāsk «ծամել, որճալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293-294
Տե՛ս նաեւ
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՀԵՏ (-ի, -ից) «ճանապարհ, նեղ ճանապարհ, կածան»
Բնիկ հնդեւրոպական
Հին կազմություն` ար- (այր) եւ հետ (հետք) բաղադրիչներով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արահետել, անարահետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 295
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՄՈՒՐ (-ի, -ից) «ծուխ, թանձր, մշուշ, խավար, մթություն, մրրիկ, փոթորիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *rē- «մթություն, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *rǝ-mo-) -m- ածանց
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *rǝ-mo- «մթություն, խավար» (*rē- նույնիմաստ արմատից + -m- ածանց)։ Աճառյանը կասկածով կապում է մուր, մրոտ, մրրիկ բառերի հետ. հնարավոր է բաղադրություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rāmá «մթին, սեւ»
հ. հնդկ. rāmī «խավար»
մ. վ. գ. rām «կեղտ. մուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. None; Աճ. ՀԱԲ 296