Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 50 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՁ I «բաղեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պտտել, ոլորել» աճականով
այստեղից են նաեւ գաղձն, գալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձի
Մատենագիտություն
H. AG 433; Աճ. ՀԱԲ 534
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՁ II «մարմնի գեղձ» (բժշկ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h- «գեղձ»
*ghe-ի դիմաց գե-ն (փոխանակ ջե) բացատրվում է տարնմանությամբ՝ ձ վերջնաձայնի պատճառով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձային, գեղձ(ա)տապ, գեղձախտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gelënys «գեղձ»
ռուս. железа «գեղձ»
Մատենագիտություն
H. AG 433; Աճ. ՀԱԲ 535
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՁ III «իղձ, փափագ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «ցանկանալ, ընտրել» -ձ- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձիլ, գեղձումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vara «ցանկություն, ցանկության առարկա»
ավ., հ. պ. var «ցանկանալ, ընտրել»
լատ. volō «ցանկանալ»
գոթ. wiljan «ցանկանալ»
հ. վ. գ. wellan «ցանկանալ»
հուն. έλδομαι «տենչալ, փափագել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՄՆ (-ման) «բուրդ, գեղմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel(ə)- «մազ, բուրդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *uelmn-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղմնաւոր, գեղմնաբարձ, գեղմնաւետ
Նոր՝
ոսկեգեղմ(ն)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ūrnā- «բուրդ»
ավ. varənā- «բուրդ»
հուն. ληνος «բուրդ»
գոթ. wulla «բուրդ»
լատվ. vilna «բուրդ, գեղմ»
Մատենագիտություն
H. AG 434; Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՂՏ «խայտաբղետ, գույնզգույն»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghel- «շողալ, փայլել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'hel-) գույնային ածական
դեղին, կանաչ, գորշ, կապույտ արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. hári- «դեղին, կանաչ, մուգ, դեղձանագույն»
ավ. zari «ոսկեգույն»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՆԳԵԶԱԼ (-ել) ««երերալ» (թրք. «աղաչել պաղատել»)»
Ստուգաբանություն
Համառոտված է գետին կզիլ ձեւից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՏ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց) «գետ, մի եղանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uedo- «խոնավացնել, հոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au(e)-, -ed-, -er-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետաքար, գետավէժ, գետափն, գետաքար, գետեզր, գետամէջք, գետառ, գետմոխս, խեցգետին, ձիագետին, միջագետք
Նոր՝
գետաբերան, գետափնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ύδωρ
փռյուգ. βεδυ
գոթ. wato
հ. սլ. voda «ջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 434; Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՏԻՆ (-ոյ, աւք) «գետին, հողի մակերես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uedeno- «հող, գետին» (անմիջական նախաձեւ՝ *ued-) արմատից
(չկա Pok. IEW-ում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետնաբերդ, գետնագնաց, գետնակոշ, գետնահարց, գետնաձայն, գետնաշարժ, գետնառիւծ, գետնաչափ, գետնատարած, գետնատուն, գետնափոր, գետնել, զգետնել, դաշտագետին, մարգագետին, փշագետին, գետնայարկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ούδας «գետին, հողի մակերես»
հուն. έδαφος «հիմք, հող, գետին»
խեթ. utne «երկիր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 155, 198
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՐ II «վեր, բարձր, ավելի քան» (գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «բարձրացնել» արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ, գերագոյն, գերակատար, գերապայծառ, գերապատիւ, գերբնապէս, գերիմաստ, գերուհի
Նոր՝
գերբնական, գերմարդ, գերմարդկային, գերիշխան, գերիշխանութիւն, գերակշիռ, գերակշռել, գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. αείρω, αίρω «բարձրացնել»
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԱՆԴԻ «գերանդի, մանգաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerŝnā-)
եթե կապ ունի գերան (*uerŝnā-) բառի կամ *uer- «պտտել, ծռել» արմատի հետ (հմմտ. հ. հնդկ. vrnta- «կոթ. ցողուն») (՞) (ըստ Պետերսոնի)։ քիչ հաւանական է բխեցումը *uer- «պատռել, ճեղքել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերանդազէն, գերանդաբեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vrnta- «կոթ. ցողուն»