Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 50 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 104, սյունակ 1 Էջ 104
ԱՒՐԵՐ (-ի, -աց) (օրեր) «անեծք, նզովք, նախատինք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au-ro-) բաղարկված *rəu- ձեւի հետ (*ōr- «խոսել, կանչել»)
Թերեւս կրկնավոր կազմութիւն՝ հնդեւրոպական *au-ro- ձեւից (*au- «խոսել»)՝ բաղարկված *rəu- ձեւի հետ (*ōr- «խոսել, կանչել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. αὐώ «գոռալ, ճչալ»
հուն. ἀρᾱ́ «աղոթք, անիծել» ((*αρφα))
լատ. ōrō «խոսել, խնդրել»
խեթ. aruuāi «ժխտել, դիմել»
խեթ. arliia- «պատգամախոսել»
Էջ 104, սյունակ 1 Էջ 104
ԱՒՐԻՈՐԴ (ուշ՝ -ի, -աց) (օրիորդ, որիորդ, ուրւորդ) «կոյս աղջիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pō- «փոքր զաւակ, ձագ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pōu-) աւր- արմատը
Թերեւս բաղադրութիւն աւր- (հնդեւրոպական *pōu- «փոքր զաւակ, ձագ» արմատից. հմմտ. հուն. παῦρος, լատ. parvus «փոքր») եւ -որդ (=որդի) բաղադրիչներով։ Ավելի քիչ հավանական է աւր-ը բխեցնել ուրարտ. euri «տեր» բառից (Ղափանցյան)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւրիորդութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παῦρος «փոքր»
լատ. parvus «փոքր»
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓ (-ոյ) «ձեռքի ափ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ap- «բռնել, վերցնել, հասնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *aph-) տարբերակից
ըստ Պետերսենի. անհավաստի են համարում Մեյեն եւ Աճառյանը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափաչափ, ափալոք, ափիկ, ափկից, ափցի, ափլափել, ափլեզ, ափնիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. άφή «շոշափում, բռնում, բռնելը»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓԱՓԱՅ (անփափայ-ք), -ի, -ից «առապար, ապառաժուտ»
Ծագումն անհայտ է
Կրկնավոր կազմություն, որի արմատական ձեւի ծագումն անհայտ է:
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓՆ -ին, -ունք, -անց «եզր, ծայր, ափ, ջրափ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ap(o)- «ափ» (անմիջական նախաձեւ՝ *aph-) տարբերակից (այստեղից *āpero- «ափ»)
Pok. 1, 53 (հիշատակում է, բայց հնչյունապես հեռու է համարում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափնածիր, ափնի(ք), գետափն, ծովափնեայ, քարափն, դարափն, առաջափնյա
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. άπειρος-
դոր. απειρος
հ. անգլ. ōfer
գերմ. ufer «ափ»
Մատենագիտություն
Pok. 53
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓՍԷ (ափսեայ) ««մետաղյա սկավառակ» (նոր՝ «կերակրաման» (արեւել.), «թեփսի, սկուտեղ» (արեւմտ.)»
Ստուգաբանություն
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՓՍԵ
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. άψίς
Բաղադրություններ` (նոր)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափսեաձեւ, ափսեանման, ափսեաչափ
Մատենագիտություն
H. AG 342, 517; Աճ. ՀԱԲ 366
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՓՍԻՆԹ (ափսինդ, ափսնդին, ափսինթի, ափսինթին, ափսոնդին, այլեւ աստին) «օշինդր` artemisia absinthium L.»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἀψίνθιον
Մատենագիտություն
H. AG 259, 342; Աճ. ՀԱԲ 366
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՓ(Փ)ՈՒՍՈՎԹ (ափփուսովթ) «հիվանդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. αφφουσώθ < եբր. haxāfəšūθ). հնում հասկացվել է «առանձին», այլեւ` «գաղտնի, ծածուկ» (ԲՀ
հնում հասկացվել է «առանձին», այլեւ` «գաղտնի, ծածուկ» (ԲՀ)
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՔ -ի, -ից «ոտք»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հյուսիսկովկասյան (՞) (թերեւս)
փոխառություն հյուսիսկովկասյան աղբյուրից: «ոտքը հասնող զգեստ» (աքական բառի համար):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աքացի, աքացել, աքացելի, աքեացք, աքացիք, աքացանի, աք(ա)ցոտել, աքսոտի, աքսել, աքհան, շնակաքի, քառաքեաց, աք(ո)նմեջ, առաքել, աքական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արջ. ak
բաբ. akz
բաբ. agg
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 368; Ջահ. ՀԼՊ 609