Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 205, սյունակ 1
ԴՌՆՉԵԼ
(-իլ)
«թնդացնել, դողդոջացնել», «ականջը կանչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhrēn-
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhrēnkiō-)
Աճառյանը համարում է հայկական բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնչիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
drēch
««երգ, պատմութիւն»»
<*dhrenkta
սլովեն.
drok
««սանդղակոթ, թակ»»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 256;
Աճառյանը (ՀԱԲ) 689
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՒԻԼ
«բույսի ժանգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh-
«մութ, կարմիր, դարչնագույն»
*-իլ ածանցով
այս արմատից են կազմված բազմաթիվ բուսանուններ եւ կենդանական անուններ՝ տրված ըստ գույնի։
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 231, սյունակ 1
ԶԱԶԻՐ
-ի, -աց, ուշ` նաեւ -ից
«գարշելի, զզվելի, վատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'her-
«փոքր, չնչին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hē-g'hēr-)
կրկնավոր
բնիկ հնդեւրոպական *g'her- «փոքր, չնչին» արմատից (*g'hē-g'hēr- > *ձազիր > զազիր ?)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զազրագործութիւն,
զազրալի,
զազրաձայն,
զազրանալ,
զազրալ,
զազրատեսիլ,
զազրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χείριον
«ավելի վատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 233, սյունակ 1
ԶԱՐՀՈՅՐ-
«զարհուրանք, սարսափ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարհուրանք,
զարհուրել,
զարհուրագին
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԲԱՒՍ-
(զբուս-, սբաւս-, սբուս-)
«ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ,
զբաւսանք,
զբաւսուցիկ,
անզբաւս,
բռնազբաւսել,
բռնազբաւսութիւն,
մեծազբաւս,
զբօսաշրջիկ,
զբօսավայր,
զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα)
«ասել»
լատ.
for, fārē
«խոսել»
ռուս.
баять
«խոսել, պատմել»
ռուս.
басня
«առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՐԾ
«զերծ, զատ, ազատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *serg-
«արձակել»
զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել,
զերծուլ,
զերծուցիչ,
մորթազերծ,
արագազերծ,
դիազերծ,
դյուրազերծ,
անզերծանելի,
մեհենազերծ,
սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati
«արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz
«արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446;
Աճ. ՀԱԲ 92;
Pok. IEW 900-901
Էջ 243, սյունակ 1
ԶՈՔԱԼ
(-ել, -իլ)
««վշտագնել, ցավել, ափսոսալ, լալ, տառապել, սարսռել, դողալ, սարսափել, զարհուրել» (զոփիլ «նեղվել»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐԱՒ
«վերջ, ավարտ, մահ, սպանություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ǵ'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-u- կազմիչով
Ծագումն անհայտ է: Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ǵ'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատից *-u- կազմիչով կազմված իրանական որեւէ կորած բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրաւել,
զրաւամահ,
զրաւարար,
եղբայրազրաւ,
երազագրավելի,
անզրաւ,
անզրաւական,
հանճարազրաւ,
շարազրաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zaurvan
«զառամություն, ծերունական թուլություն»
ավ.
zrvan-
«ժամանակ»
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՋ
-ի, -ից
«իջնելը, էջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գնալ»
*-gh- կամ *-dh ածականով
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *el- «գնալ» արմատից՝ *-gh- կամ *-dh ածականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իջանել,
իջատոր,
Էջմիածին,
ելեւէջ,
վայրէջ,
վայրէջք,
խորէջ,
զիջանել (-իլ),
զիջական,
լույսիջոյց,
էջակապ,
էջակալել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
oichomai
«գնալ, գալ»
Հեսիքիոսի մոտ՝ ειχεμαι
հուն.
ι-θ-ι
«գնա»
ռուս.
ид-ти
«գնալ»
ռուս.
иди
«գնա՛»
խեթ.
it
«գնա»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 296;
Ջահ. ՀԼՊ 121
Էջ 260, սյունակ 1
ԹԱՐԹ
«թարթում, աչքի բացուխուփ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«թպրտալ, թրթռալ, դողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *trt-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարթել,
անթարթ,
անթարթելի,
ակնթարթ,
թարթեանք,
թարթիչ,
թարթափ,
թարթափել,
թարթափանք,
թարթափումն,
անթարթափ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
taralá
«դողդող, երերուն, անհաստատ»
ալբ.
tartalis
«թպրտում եմ, թրթռում եմ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։