Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 112 բառահոդված (էջ 5/12)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՂՈՎԱԿ (-ի, -աց) (խողովակի, խողուակ, խողակ, խողով (բբ))
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuel- «պտտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k(u)holou-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «ծռել»
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k(u)holou-` *kuel- «պտտել» արմատից կամ *(s)kel- «ծռել» արմատից. հմմտ. առաջին դեպքում՝ հ. իսլ. hvel, պրուս. kelan «անիւ», երկրորդ դեպքում՝ հուն. κυλινδρος «գլան»: Հնչիւնապէս հեռու է *kau-l- «դատարկ, դատարկ ցողուն, դատարկ ոսկր» հիմքը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողովակաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hvel
«անիվ»
պրուս.
kelan
«անիվ»
հուն.
κυλινδρος
«գլան»
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐՇԱԿ -ի, -աց (կա նաեւ խորշ) «հարաւային տաք քամի, տոթ, տապ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. hōšāk «չորացնող»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զրադ. պհլ. hōšāk (-ր-ի յաւելում ինչպէս բոշակ > բորշակ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակահար, խորշակահարութիւն, խորշակառ, խորշակայեցող, բազմախորշակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
եբր.
harīšī
Մատենագիտություն
Bailey DKS 494; Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱԾԱՆ (բբ) «վուշի ցողուն, stipula lini»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԴԵՍԻՄ «իգացող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καδησίμ
փոխատու լեզու՝ եբր. qǝdēšim
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 477
Էջ 382, սյունակ 1 Էջ 382
ԿԱՆԵՓ (կանափ) «կանեփ, կտավաբույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κάνναβις
փոխատու լեզու՝ պ. kanab
Փոխառություն ընդհանուր տարածում ունեցող աղբյուրից: Հայերենի առանձնահատկությունն են կազմում ե եւ փ հնչյունները: Ընդհանուր սկզբնաղբյուրը ոմանք համարում են շումերերենը, ուրիշները՝ սկյութերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանեփի, կանեփհատ, կանեփուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 391, սյունակ 1 Էջ 391
ԿԱՐԴԱԼ «ձայն արձակել, կանչել, հրաւիրել, անուանել, բարձրաձայն կարդալ, հրապարակել, կարդալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ձայն բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷrdh-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷrdh- < *gʷer- «ձայն բարձրացնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարդացողութիւն, կարդացութիւն, գրակարդաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gerdas
«գոչիւն, աղմուկ, լուր»
լիտվ.
gerdaut
«ասել, խօսել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 549; Pok. IEW 478
Էջ 414, սյունակ 1 Էջ 414
ԿՈԹ (կոթղ) «կոթ, մեդեխ, բռնելատեղ, ցողուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gwet- «ուռուցք, կլորություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *gwot-)
Քիչ հավանական է կապը նաեւ կանթ բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոթատ, կոթուն, շերեփակոթ, սունակոթ, երկայնակոթ, խնդակոթ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՆՁՆ -ան (կունձն, կունձ, բրբ. կունձդ) (բրբ. կունձ «կոյտ, դեզ», կունձալ «գունձ» եւ «խմորի գունդ», կունծի «կանեփի ցողուն») «գունձ, հողակոշտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-/*gong- «գունդ, գունձ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gong'- կամ *gong'o-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 589) միացնում է գունձն նույնիմաստ բառի հետ, բայց պետք է ենթադրել տարբեր ծագման երկու ձեւերի բաղարկություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կունձնուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γογγύλις, γογγύλη
«շաղգամ»
հ. իսլ.
kokkr
«գունդ»
լիտվ.
gùnga
«կուզ, գունդ, գունձ»
հ. պրուս.
gunsix
«կոնդոմ»
ռուս.
гуз
«թռչնի հետույք»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 589
Էջ 428, սյունակ 1 Էջ 428
ԿՈՒՌԱՅ (-ի, -ից) «մահմեդական հոգեւորական՝ ղուրան կարդացող» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. qurrā’
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 663
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱԿԴԵՆ «կրոնագետ, զրադաշտական ուսմունքը լիովին իմացող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *hamākdēn
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
H. AG 177; Աճ. ՀԱԲ 20; Ջահ. ՀԼՊ 529