Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 94 բառահոդված (էջ 5/10)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 319, սյունակ 1 Էջ 319
ԽԱՐԱԶ (վատաբանող մի ածական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություն՝ խարազդիմաց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարազդիմաց
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՆԵՇ (խենեշ, խենեշ) «թուլամորթ, մեղկ, գոփ, շվայտ, վատ, զազիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «քերել, տրորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khen-eskh-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *khen-eskh-` *ken- «քերել, տրորել» արմատից: Եթե ճիշտ է այս ստուգաբանությունը, ապա վրաց. xeneši «վատ, զազիր, անպիտան» բառը փոխառություն է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենեշանալ, խենեշութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hnasqus
«թույլ, փափուկ, քնքուշ»
հ. անգլ.
hnesce
«փափուկ, փափուկ, թույլ»
հ. վ. գ.
(h)nascōn
«վայելել»
հուն.
κιναιδος
«անառակ, գոփ, շվայտ մարդ»
Մատենագիտություն
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆ I «սակաւ, քիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khun- «թեքել, իջեցնել, ստորացնել» չկայ Pok. IEW-ում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուներդմնական, խունախոհ, խունաբերձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
(h)unj
«իջեցնել, ստորացնել»
լեհ.
chynać
«թեքել, կռացնել»
ռուս.
хинеть, хилить, хулить
«վատաբանել, պարսաւել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 357, սյունակ 1 Էջ 357
ԾԱԽ (-ոյ, -ի, -ից) «ծախս, վատնում, սպառում, վաճառում, վաճառք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թէ կապ ունի օս. cūx/cox «պակաս. զուրկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծախել, ծախսումն, ծախիչ, մարդածախ, մեծածախ, բազմածախ, գազանածախ, դիւրածախ, եզնածախ, հացածախ, անծախ, անծախական, անծախող, ծախսել, ծախսարար, մանրածախ
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՅԹ (ծայդ, ծաթ, ծաղ) «կիսահավատ, կիսադավան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ գնչուական ձաթ «ցեղի անուն»
գնչուական ձաթ ցեղի անունից, որ հնդկական ծագում ունի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 442
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՒԿԱԼ «համառել (°)» կամ «հավատալ (°)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստոյգ բառ։
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒԱՏ (-ի, -աց) «կավատ, միջնորդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. qawwād
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաւատութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 269; Աճ. ՀԱԲ 562
Էջ 422, սյունակ 1 Էջ 422
ԿՈՏՈՇ «եղջյուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kudāš (gadaš ՞)
փոխատու լեզու՝ թրք. qodoš «եղջյուրակիր, կոտոշավոր (խաբված ամուսին), կավատ»
փոխատու լեզու՝ վրաց. kotoši «արյուն առնելու եղջյուր»
արեւելյան մի աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոտոշաւոր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 641
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՏ (-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից) «հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. hattāi- «հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել, հատուցանել, հատուցումն, հատած, հատուած, հատու, հատուկտոր, հատիկ, հատոր, հատկիլ, յատկիլ, վարձահատոյց, անհատոյց, անհատ, վիմահատ, երկաբահատ, տահեկանահատ, դեղահատ, կապարահատ, հատուկտոր, հատուածակողմ, ականատ, ականջատ, հերատ, միջատ, փայտատ, կտավատ, գունատ, բացատ, խրամատ, ծայրատել, գլխատել, քարատել, զատ(ան)ել, զատչիլ, զատական, ընդհատ, անընդհատ, ընդհատել, նհատ, աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
փոխատու լեզու՝ սողդ. awat «հավատ»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ, հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ.
hot
«կարողանալ, ի վիճակի լինել» <*fra-vat-
սողդ.
awat
«հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498