Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵԱՆՔ
(կեն-), -աց
«կյանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷei̯u-nā-)
*-n ածանցով
Համարւում է հայկական կազմութիւն կեա-ից՝ -ան ածանցով, բայց հաւանական է կեան- ձեւի անմիջական հնդեւրոպական ծագումը: Ցեղակից լեզուներում պահպանւել են բայական կազմութիւններ՝ հ. հնդկ. jinvati, լիտվ. gyve'nù:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենակից,
կենասեր,
կենասիրութիւն,
կենատու,
անկեանք,
դժուարակեանք,
կենսաբեր,
կենսատուր,
կենսական,
կենսունակ,
կենսառիթ,
կենսաբան,
կենսագիր,
կենսագրութիւն,
կենսաթոշակ,
կենսարթթու,
կենսալից,
կենսունակութիւն,
կենսուրախ,
կենցաղ,
կենցաղական,
անկենցաղ,
կենցաղավարական,
կենցաղավարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jinvati
լիտվ.
gyve'nù
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 465-466
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵԵԴԱՏ
«սրբեր»
(ԲՀ՝ «սուրբք»)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբրայական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵՂ
I
-ոյ
«խոց, ուռուցք, պալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷelo-)
(ծակող) ցավ, տանջանք, մահ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղանիկ,
կեղցաւ,
կեղել,
կեղեքել,
կեղեքիչ,
կեղեքումն,
քաղցկեղ,
չարակեղ,
անկեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βέλος
«արկ, սուր, սուսեր»
հուն.
βελονη
«ասեղ, ծայր»
լիտվ.
geltì
«խայթել»
լիտվ.
gelà
«ցաւ, վիշտ»
ն. վ. գ.
qual
«ցաւ, տանջանք»
հ. իսլ.
quelia
«կեղեքել»
ռուս.
жалить
«խայթել»
ռուս.
жало
«խայթոց»
ռուս.
жалеть
«կարեկցել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻՃ
«կծել, քոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gig-՛
«կծել, խայթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geig-՛)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծանել,
կծել,
կծատել,
կծու,
կծ(ու)ութիւն,
կծուակն,
կծուագին,
կծուահամ,
կծուել,
ջերմակծիծ,
բոցակծիծ,
կսկիծ,
կծկիծ,
կսկծիլ,
կսկծական,
կսկծակիծ,
շատակսկիծ,
դառնակսկիծ,
զկծիլ,
զկծանք,
կծմթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
angezum
«խմորվել»
հ. իռլ.
gēr
«սուր, կծու, թթու»
(*gig-ro-)
լիտվ.
gìžti
«թթվել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 356;
Ջահ. ՀԼՊ 124
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՒՈՍՈՐ
(կիոսօր, քիւսոր)
«արքայական սուրհանդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κούρσωρ
փոխատու լեզու՝ լատ. cursor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 598
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԵՍՈՒՐ
(կլեսուր, լեսուր)
«կիրճ, կապան, բերդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. (բյուզ.) κλεισοΰρα
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 603
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԶԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կղզի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-)
*-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային,
կղզեակ,
կղզիաբնակ,
կղզիանալ,
թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz
«ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge
«խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70;
Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 427, սյունակ 1
ԿՈՒՆԴՈՒՌ
(կուտուռ), -ի, -աց
«սուրհանդակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 429, սյունակ 1
ԿՈՒՐԱՆ
(ղուրան)
«ղուրան (մահմեդականների սուրբ գիրք)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. qurān
Մատենագիտություն
H. AG 278;
Աճ. ՀԱԲ 665
Էջ 430, սյունակ 1
ԿՈՓ
III
(կոփ-)
«տաշում, խփում, ծեծում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)-
«սուր գործիքով կտրել, ճեղքել»
որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել,
կոփած,
կոփածոյ,
կոփիչ,
կոփիւն,
կոփոն,
քար(ա)կոփ,
փայտակոփ,
դրամակոփ,
թակակոփ,
կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
kep
«կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ.
kapóti
«կտրել, ծեծել»
հ. սլ.
kopati
ռուս.
копать
«փորել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։