Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 144 բառահոդված (էջ 5/15)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՆ I (-ի, -աց (հաճախակի անեզ.)) (արան-ք, արանց) «ազդր, ազդրի վերնամաս, ամորձիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *rān
փոխատու լեզու՝ մ. պ. rān «ազդր»
փոխատու լեզու՝ պ. rān «ազդր»
Մատենագիտություն
H. AG 148; Աճ. ՀԱԲ 38
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԻՐ (-ի, -աց, այլն՝ -իւ) «երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «երկիր» (անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-) *er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել, երկրպագելի, երկրավոր, երկրագործ, երկրածին, երկրակալ, երկրական, երկրակեաց, երկրաչափ, երկրեայ, երկրատես, երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα
(°) (<*erpō, *erō>)
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda
«երկիր»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332; KZ 197
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆ- (-ԶԱՆ) «տեսակ, կերպ, ձեւ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zan
փոխատու լեզու՝ հ. պ. zana-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զանազան, զանազանակերպութիւն, սրբազան, գեղազան, գեղազանալ, բազմազան, հիզան, որզան, բաղազան, բաղազանել, գերազան, զարմազան, զարմանազան, զարմանազանական, աստուածազան, հրաշազան
Մատենագիտություն
H. AG 148-149
Տե՛ս նաեւ
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆԳԱԾԻԼ (ձեռ. տարբերակ՝ զգաձիլ) «?»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
զ- ածանցով կազմություն, բայց սկզբնաձեւը հայտնի չէ՝ զանգած-, թե՞ զ-ան-գած-
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՒՆ- (զան-, զեն-) «զենք ու զրահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
զաւնաճառ-ը կարող է լինել ամբողջովին իրանական կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւնաճառ
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷՓ «խաւար» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ζόφος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիփական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98-99
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԴ (նախադիր) (սեռ.), (եզ. տր., հգն. հյց.), (բցռ.), (գրծ.), (նախածանց) (ընդ-, ըն-, ըմ-) ««փոխարեն» (սեռ.), «հետ, միասին» (եզ. տր., հգն. հյց.), «մոտից» (բցռ.), «տակ» (գրծ.), ընդ- (ընդ-, ըն-, ըմ-) (նախածանց)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *anti- «փոխարեն, միասին»
հ.-ե. արմատ՝ *ndhos- «տակ»
իմաստների համար եւ, թերեւս, *ndhos- («տակ» իմաստի համար)։
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԷՆ.
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՄԻՆԱՆ «շար» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
Կեղծ բառ, որ ստեղծվել է ԲՀ-ի թոմին բառի անշարժ մեկնության թոմին-անշար գրությամբ՝ թոմին բառի եւ անշար(ժ)-ի ան-ի միացմամբ։
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՐԱԿ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ» եւ թրթրական «սրընթաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) +-ակ ածանց; հմմտ. *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ»
(+-ակ ածանց) (*ter- «բարձրաձայն խոսել», *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ») արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թորթոր
«հորդոր»
հայ.
ըն-թեռնում
հուն.
τόρος
«թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1089; Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 185