Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՏԱԿ
II
(կատիկ), -ի, -աց
«ծաղր, կատակ, կատակաբանութիւն, ծաղրածու, խեղկատակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet-
«խօսել, ասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷed-)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kalak
«քաղաք»
փոխատու լեզու՝ պ. kada
«տուն, բնակարան»
Կասկածելի է բխեցումը հնդեւրոպական *gʷet- «խօսել, ասել» արմատի *gʷed- տարբերակից. - Աճ. ՀԱԲ 2, 536 (ըստ Լիդենի)։ Եթե կապուած է Ներսեսովիչի կալաք «կատակ» բառի հետ, ապա հաւանական է բառի իրանական ծագումը. t/l յարաբերութեան համար հմմտ. մ. պ. kalak (հայ. քաղաք) < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատակել,
կատականք,
կատակութիւն,
խաղակատակ,
այպանակատակ,
հացկատակ,
ծաղրակատակ,
կատակարան,
կատակախօս,
կատակասէր,
կատակերգու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati
«ասում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 391, սյունակ 1
ԿԱՐԳ
(-ի, -աց)
«կարգ, հրեշտակախումբ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անյայտ է։ Ըստ Հ. Բեյլիի (DKS 441)՝ վրաց. kargi «լաւ» բառի հետ (*karg) (վերականգնում է խոտ.-սակ. hamgalj «հաւաքել» ձեւի հիման վրայ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարգել,
կարգալից,
կարգաւոր,
կարգաւորութիւն,
կարգիչ,
դասակարգ,
ծննդակարգ,
ժամակարգութիւն,
յառաջակարգ,
յարակարգել,
շնորհակարգութիւն,
բարեկարգ,
գլխակարգութիւն,
զրուցակարգութիւն,
անկարգ,
կարգադրել,
կարգադրիչ,
կարգազուրկ,
կարգախօս,
կարգապահ,
կարգապահական,
կարգապահութիւն,
անկարգապահ,
գիտակարգ,
օրակարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kargi
«լաւ»
խոտ.-սակ.
hamgalj
«հաւաքել»
Մատենագիտություն
DKS 441
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԻՇՆ
««նմանություն» կամ «կայար» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
(փոխառություն իրանական աղբյուրի՞ց. հմմտ. -իշն):
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐԹ
«կիրթ, վարժ, կրթություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *kirt
փոխատու լեզու՝ պրթ. qərt/d
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրթել,
կիրթերաստի,
կրթութիւն,
բարեկիրթ,
դժուարակիրթ,
դեռակիրթ,
անկիրթ,
նախակրթութիւն,
յարակիրթ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 426, սյունակ 1
ԿՈՒՃ
(-ոյ, ի կճէ)
(կիճ` բառարանային ձեւ՝ սխալ վերականգնմամբ)
«մարմար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gud'o-)
Հազիվ թե կապ ունենա կոճ բառի հետ (տե՛ս), այսինքն՝ ծագել հնդեւրոպական *gud'o- նախաձեւից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կճայատակ,
կճասալ,
կճեայ,
կճետարած,
կճեայարկ,
կճեապաճոյճ,
ջրկիճ,
լուսնակուճ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԳՈՒՆԵԼ
(յարգունել)
««հաստատել, բնակեցնել» (բբ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստոյգ բառ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարգունանալ,
հարգոնանալ,
հարգունող
Էջ 464, սյունակ 1
ՀՆՁԱՆ
-ի, -ից
(հնձան)
««հնձան, խաղող ճզմելու ավազան» (բ. «պարտեզի հյուղակ»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս կապված է հունձ «բերք» բառի հետ, եթե չի ծագում խեթ. hanzan «մի սարք, աման» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձանահար,
հնձանայարկ,
հնձանաշեն,
հնձանակ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Տե՛ս նաեւ
Էջ 487, սյունակ 1
ՃԱՅ
-ի, -ից
«ուրուր, ագռաւացեղ մի թռչուն, մի արագիլ, մի տեսակ ծովաթռչուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմութիւն, որի նման կազմութիւններ կան հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 180-181) բերում է այս ձեւերը, բայց դրանց յարաբերութիւնը անյայտ է համարում։ Կա նաեւ հայ. բ. ճարեց «սեւ կեռնեխ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճայեակ,
ճայեկ,
անտառաճայ,
մայրեճայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
чайка
«ուրուր»
վրաց.
čari, čaro
«ուրուր»
թրք.
çay
«ցին»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 180-181
Էջ 494, սյունակ 1
ՃԿՈՒՌ
-ու, -ով
«կացին, տապար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Նման է սակուր բառին, բայց ինչպիսի՞ն է փոխյարաբերութիւնը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 498, սյունակ 1
ՃՕՃ
I
«տատանում, շարժում, երերալը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ՝ ճօճիլ, ճօճել, ճօճան, ճօճանակ, յարաճօճ, նոր՝ ճօճակառք, ճօճաթոռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճօճիլ,
ճօճել,
ճօճան,
ճօճանակ,
յարաճօճ,
ճօճակառք,
ճօճաթոռ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։