Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 86 բառահոդված (էջ 5/9)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ, հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան» իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏԱՏ I «հաստատ, ամուր, պինդ, ստույգ»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է հաստ արմատից՝ -ատ ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստատել, հաստատանալ, հաստատիչ, հաստատուն, հաստատական, անհաստատ, հաստատակամ, հաստատամիտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 50
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՈՃ -ի (հոյժ, խոժ) «խիտ, կուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pog- «ամրացնել, ամուր, հոճ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pag-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոճատեսակ, հոճութիւն, հոճարար, հոճեալ, հոճիչ, անհոճ, անհոյժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pajrá-
«հոճ, խիտ, ամուր, ուժեղ, կոպիտ»
հուն.
πήγνυμι
«ամրացնել»
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԻԳ «ձիգ, պիրկ, ամուր, պինդ, երկար, հիւսուածք, գործուածք, զգեստ, արորաձող, նեարդ, նետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei- «քշել, արագ շարժել, նետել, շպրտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'he-gh- կամ *g'hi-u-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձգել, ձգիչ, ձգարան, ակնատաձիգ, քաջաձիգ, նետաձիգ, հրաձիգ, բացաձիգ, լիաձիգ, երկնաձիգ, ձեռնաձգութիւն, ձգձգել, ձգտել, ձգակապ, ձգափոկ, ձգողութիւն, ձգողականութիւն, առաձգական, հրաձգարան, հրաձգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
zaena
«զէնք»
հ. հնդկ.
haya-
«նժոյգ»
հայ.
ձի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 479, սյունակ 1 Էջ 479
ՂԱԹՄՈՒՐ (խաթմէր) «մի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. qatmer «բազմաթերթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Էջ 482, սյունակ 1 Էջ 482
ՂՈՐՏՈՍ «թափառական մուրացիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հունարեն λώταγας «շրջիկ սրնգածու»
հունարենից (աղավաղված)՝ λώταγας «շրջիկ սրնգածու»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 170
Էջ 499, սյունակ 1 Էջ 499
ՄԱԶԴ «պինդ, ամուր, խիստ, հաստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արեւել. իրան.
māsta
«մեծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 222
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՒՐ -ի, -աց, ուշ` -ից (մուր, մուտ, մուռն) «ցեխ, տիղմ, ճահիճ, ճահճուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «խոնավ. կեղտոտ, հեղուկ, կեղտոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mәu-ru-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաւրանալ, մաւրական, մաւրասէր, մաւրաթաթախ, Մեծ մաւր, մաւրուտ, մորտ, մուրտաստան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
մուր
հայերեն
մութ
լիտվ.
mauras, muras
«թաց եւ պարարտ խոտ, արոտ»
հուն.
μύρω
«հոսել, ողողել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 374; Pok. IEW 742
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՒՐՈՒ (մօրու, մորու, մուրուք), -ի, -աց (սովորաբար անեզական) «մորուք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smakru- «կզակ. մորուք» (անմիջական նախաձեւ՝ *smek-) նախածանցից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաւրուանի, մաւրուարձակք, մաւրուեղ, մաւրուագալի, անմաւրու, երակայանամաւրու, գեղեցկամաւրու, խարտեշամաւրու, պակասամաւրու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
śmāśru-
(*-smasru)
խոլ.
smech
«ծնոտ»
լիտվ.
smākras
Մատենագիտություն
H. AG 365; Աճ. ՀԱԲ 375
Էջ 522, սյունակ 1 Էջ 522
ՄԵՂԾ ««ճանճախարիթ, մուր, անառակ» (?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smel- «դանդաղ այրվել, մլմլալ»
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. mála- «կեղտ», հուն. μέλας «սեւ», մ. վ. գ. mál «բիծ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mála-
«կեղտ»
հուն.
μέλας
«սեւ»
մ. վ. գ.
mál
«բիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 180