Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 346, սյունակ 1
ԽՈՐՏԱԿ
(խորտըռնկեց)
«մանր, փոքր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvartak
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xurtak
փոխատու լեզու՝ պ. xurda
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորտակել,
խորտակումն,
խորտակիչ,
անխորտակելի,
դիւրախորտակ,
բազմախորտակելի,
խորտըռնկեց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌԻՒ
-ոյ (բ. խռիկ)
«խռիվ, վառելու չոր ճյուղեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerbh-
«ծռել, ծռվել, կուչ գալ, կծկվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)krebh-)
*k > *kh անցմամբ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)kerbh-` *(s)krebh- «ծռել, ծռվել, կուչ գալ, կծկվել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ (ըստ Բուգգեի)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռռանալ,
խռռացեալ,
խռռական,
խռռատեսակ,
խռռեղեն,
խռռել,
խռռեալ,
խառնախռիւ,
գիսախռիւ,
բազմախռիւ,
մանրախռիւ,
եղեգնախռիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρφος
«չոր տաշեղ, չոր փայտ, չոր ճյուղ»
հ. իսլ.
skorpinn
«կուչ եկած, կնճռոտված»
ն. վ.
schrumpfen
«կնճռոտվել, կուչ գալ»
ռուս.
коробить
«ծռել, ծռմռել»
Էջ 355, սյունակ 1
ԽՐԽՈՐ
((բրբ. խրխուր), խրխիր)
«փշուր, մանր կտոր», «մանր, չնչին բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
կրկնաւոր կազմութիւն, *k>*kh անցմամբ
կրկնաւոր կազմութիւն՝ հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատից՝ *k>*kh անցմամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրխրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κερμα
«մանր փող»
հուն.
κορις
«փայտոջիլ»
սեռ. κορος «ոջիլ»
իռլ.
cert
«փոքր, մանր»
հ. անգլ.
sceard
«փշուր»
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԽ
(-ոյ, -ի, -ից)
«ծախս, վատնում, սպառում, վաճառում, վաճառք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թէ կապ ունի օս. cūx/cox «պակաս. զուրկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծախել,
ծախսումն,
ծախիչ,
մարդածախ,
մեծածախ,
բազմածախ,
գազանածախ,
դիւրածախ,
եզնածախ,
հացածախ,
անծախ,
անծախական,
անծախող,
ծախսել,
ծախսարար,
մանրածախ
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆՐ
-նու, -նունք, -նանց
«ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրացական con-
«կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ,
ծանրութիւն,
ծանրանաւել,
ծանրաբուն,
ծանրաբան,
ծանրախաւս,
ծանրանդամ,
ծանրաբեկ,
ծանրաբեռն,
ծանրագին,
գլխածանրիլ,
ծանրաբարոյ,
ծանրակշիռ,
ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԻՒՐ
(ցիւր-)
(ցիւրանալ)
«ծյուրում, հյուծում, նիհարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ, զառամել»
-i-ի հայերենի համար սովորական ներդրմամբ
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» արմատի հետ՝ -i-ի՝ հայերենի համար սովորական ներդրմամբ (հմմտ. յատանել - յաւտ, արածել - արաւտ, մատչիլ - մաւտ): ... հնարավոր ընդհանուր աղբյուր համարելով ուրարտերենը, որովհետեւ հայերենը կարող է առաջանալ հիշյալ վրացական ձեւերից եւ ոչ վրացերենը՝ հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծյուրել,
ծյուրական,
ծյուրութիւն,
ծյուրակար,
ծյուրանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jarā
«մաշվածություն, զառամություն, ծերություն»
պ.
zār
«թույլ, նիհար, խեղճ, թշվառ, ծեր»
վրաց.
cvrili, cvlili
«մանր, բարակ, նուրբ»
վրաց.
gamjvruli
«ճմլած, տրորած»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 461
Էջ 388, սյունակ 1
ԿԱՍՈՒԼ
(կասել, այլեւ կալսել՝ կալ-ի ազդեցութեամբ)
«մանրել, մանրացնել, ջարդել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. kasu
«փոքր, չնչին»
փոխատու լեզու՝ պ. kāstān
«փոքրացնել, նուազեցնել, պակասեցնել»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։ Կասկածելի են համարում Հիւբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 532):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասիչ,
անկաս,
դիւրակաս
Մատենագիտություն
AG 12;
Աճ. ՀԱԲ 532
Տե՛ս նաեւ
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՐ
I
(-ոյ, -ի, -ից)
«թոկ, լար, հող, կցում, կար, կարելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«միավորել, հավաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *goro-)
o-ձայնդարձ
կամ, որ, թերեւս, ավելի ճիշտ է, *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։ Աղայան, ԲՍՀ 81 (բայց ոչ՝ կարաւանդ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարան,
կարկատել,
կարկատան,
կարկատումն,
խորանակար,
կաշկակար,
մանրակարկատ,
խրամակարկատ,
հատակարկատ,
կարոտել,
հնակարկատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγειρω
«հավաքել»
լատ.
grex, -gis
«հոտ, կապոց, տրցակ»
լիտվ.
gurgulas
«խտություն, հանգույց»
լատվ.
gùrste
«վուշի կապոց»
հ. հնդկ.
guná (grno)
«թել»
հ. հնդկ.
gárta
«մարտակառքի նստատեղ (*«միջնատահյուս նստատեղ, կառագամբյուղ»)»
հ. իսլ.
karmr
«պատնեշ»
հ. շվեդ.
karm
«հյուսված թիկնակ»
հուն.
γυργαθος
«հյուսված կողով»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 81
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԻՏՈՍ
«մանր ծովախեցգետին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καρίς, ίδος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 551
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՌ
(բրբ. նաեւ կոռ)
«ծուռ, կեռ, կեռիկ, ճանկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ger-s-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 574) համարում է կոր-ի տարբերակը՝ առանց մանրամասների մեջ մտնելու
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռածագ,
կռապայլ,
կեռկեռ,
կռանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
karra
«կուլ գալ, ոլորվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 574
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։